Part 1 of 5 · 1 minనాలుగింటికే లేచే ఇల్లు

రైలు ఎక్కడానికి వారం ముందు నుంచే క్వార్టర్స్‌లో సర్దుడు మొదలైపోయింది. సరిగ్గా చెప్పాలంటే.. వారం రోజులూ లాస్య సర్దుతూ ఉంటే, ప్రమోద్ పక్కన కూర్చుని చూస్తూ ఉన్నాడు. వాళ్ళింట్లో దాన్నే సాయం చేయడం అంటారు మరి.

"మూడు చీరలా లాస్యా? ఐదు రోజులకి?" ఆశ్చర్యంగా అడిగాడు.

"ఒకటి భోగికి, ఒకటి సంక్రాంతికి, ఒకటి కనుమకి. ఇంకోటి మామూలుది."

"అంటే నాలుగు."

"మామూలుది లెక్కలోకి రాదండీ.." అంది తేలిగ్గా.

"అది పల్లెటూరు లాస్యా, ఫంక్షన్ కాదు."

సూట్‌కేసు మీదుగా తల ఎత్తి అతని వైపు చూసింది. "మరి మీరు కొత్త షర్ట్ ఎందుకు వేసుకున్నారు?"

దానికి అతని దగ్గర సమాధానం లేదు. అందుకే చిన్నగా నవ్వి "టాక్ యూ టునైట్" అనేసి, బైకుని సజిత్ వాళ్ళింట్లో పెట్టడానికి బయల్దేరాడు. వాళ్ళు తిరిగొచ్చేదాకా అది అక్కడే టార్పాలిన్ కింద ఎదురుచూస్తుంది. అతను అటు వెళ్ళగానే, సూట్‌కేసు పక్క అరలో చీరల కింద బ్రౌన్ అట్ట ఉన్న ఒక నోట్‌బుక్ దూర్చింది లాస్య. అందులో తన చేతిరాతతో అమ్మ పొడులు, పచ్చళ్ళు, చికెన్ బిర్యానీ ఉన్నాయి. పోయిన ఏడాది అమ్మ పక్కన కూర్చుని, కాలేజీలో ల్యాబ్ ప్రాక్టికల్స్ రాసుకున్నట్టు ఒక్కొక్కటీ నీట్‌గా రాసుకుంది. ఏడాదిగా రోజూ ఆ పుస్తకం తెరిచి చూసుకుంటూనే వంట చేసింది. ఆ పుస్తకం బ్యాగులో ఉందని ప్రమోద్‌కి చెప్పలేదు. ఎందుకు చెప్పలేదో తనకే తెలియదు.

కన్నూర్ నుంచి ఒక రాత్రీ ఒక పొద్దూ రైలు ప్రయాణం. తర్వాత నెల్లూరు నుంచి కుదుపుల ఎర్ర బస్సు. అందులో కండక్టర్ ప్రమోద్‌ని వాళ్ళ నాన్న పేరు చెప్పి గుర్తుపట్టాడు. పొద్దున పదకొండింటికి వరి పొలాల మధ్యలోంచి మనుబోలు కనిపించింది. ఒక వరస ఇళ్ళు, ఒక చెరువు, పైన జెండా ఎగురుతున్న ఒక గుడి.

బస్టాపులో సుబ్బయ్య నిలబడి ఉన్నాడు. భుజం మీద తువ్వాలు, చేతుల్లో ఏమీ లేదు. వాళ్ళు దిగగానే ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడకుండా ప్రమోద్ చేతిలోంచి సూట్‌కేసు అందుకుని ముందు నడవడం మొదలుపెట్టాడు. స్వాగతం మొత్తం అంతే. బస్సులో కూర్చుని ఒక పలకరింపు ముందే రిహార్సల్ చేసుకుని వచ్చిన లాస్య, హ్యాండ్‌బ్యాగ్ పట్టుకుని ఆయన వెనకాలే నడిచింది. హ్యాండ్‌బ్యాగ్‌తో పనీ పడలేదు, పలకరింపుతో పనీ పడలేదు. మామగారు ఒక్కసారైనా వెనక్కి తిరిగి చూస్తారేమో అని ఎదురుచూస్తూనే ఇల్లు చేరింది.

ఇల్లు రెండో వీధి చివర, బోరింగ్ పంపు దాటాక ఉంది. పెంకుటిల్లు, రెండు మంచాలు వేసిన వరండా, పక్కనే పశువుల కొట్టం. అందులో రెండు గేదెలు, అచ్చం ఆ కండక్టర్ చూసినట్టే తన వైపు చూస్తూ. ఇంటి వెనకాల విడిగా ఒక గది, అదే వంటిల్లు. గోడలోనే కట్టిన కట్టెల పొయ్యి, దాని పైన నలభై ఏళ్ళ పొగకి నల్లబడిపోయిన గోడ. నేలలో పాతిన రుబ్బురోలు, ఎన్నో చేతులు తిప్పి తిప్పి నున్నగా అయిపోయిన చెక్క పిడితో.

ఆ వంటింట్లోంచే లక్ష్మమ్మ కొంగుకి చేతులు తుడుచుకుంటూ బయటికొచ్చింది. కోడల్ని ఒక్కసారి తల నుంచి కాళ్ళ దాకా చూసింది. ఆ చూపు ముందు తన చెప్పుల దగ్గర ఆగిందని లాస్యకి అర్థమైంది. సన్నటి పట్టీ ఉన్న హైదరాబాద్ చెప్పులు. తర్వాత ప్లాటినం చైను దగ్గర, ఆ తర్వాత తన మొహం దగ్గర. ఏదో పరీక్షలో మార్కులు వేస్తున్నట్టు అనిపించి లాస్యకి గొంతు తడారిపోయింది.

"లోపలికి రామ్మా. ప్రయాణం చాలాసేపు పట్టిందా?"

"అంతగా లేదు అత్తా.." మెల్లగా చెప్పింది లాస్య.

"అయితే ఈసారి బస్సు దయ చూపించిందన్నమాట. మామూలుగా చూపించదు." అంటూ కొడుకు వైపు తిరిగింది లక్ష్మమ్మ. "చిక్కిపోయావురా. కేరళలో వాళ్ళు తిండి పెట్టట్లేదా, లేక ఈ పిల్ల పెట్టట్లేదా?"

"ఇద్దరూ పెడతారమ్మా."

"ఇద్దరూ పెడతారు అనేవాడు ఎక్కడా తినట్లేదని అర్థం," అని తేల్చేసి మళ్ళీ వంటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది. వరండాలో నిలబడ్డ లాస్యకి ఒక్క విషయం అర్థమైపోయింది. అత్తగారి దగ్గర ప్రతి దానికీ ఒక సామెత ఉంది. కనుమ వచ్చేలోపు అవన్నీ తను వినక తప్పదు.

నాలుగింటికి నెల్లూరు హాస్టల్ నుంచి శ్రావణి వచ్చింది. భుజానికి బ్యాగు, వెనక జడ. లాస్యని చూడగానే ఆ జడ విప్పేసింది. గంట తిరిగేలోపు లాస్య ఫోన్ మొత్తం చూసేసింది, రెండు చీరలు విప్పి చూసేసింది, రాత్రి తొమ్మిది దాటాక హైదరాబాద్ ఎలా ఉంటుందో అడిగి మరీ తెలుసుకుంది. మొదటి నిమిషం నుంచే "వదినా" అని పిలుస్తూ మంచం మీద ఎంత దగ్గరగా కూర్చుందంటే, ఆ పిల్ల ఒంటి మీది హాస్టల్ సబ్బు వాసన లాస్యకి తెలుస్తోంది. అటుగా వెళ్తున్న ప్రమోద్ "దీనికి హీరోయిన్ దొరికేసింది" అని వెటకారంగా అంటే, శ్రావణి అతని మీదకి దిండు విసిరింది. ఆ ప్రయాణం మొత్తంలో అంత హాయిగా, ఏ టెన్షన్ లేకుండా గడిచిన గంట అదొక్కటే. ఆ సంగతి లాస్యకి అప్పుడు తెలియదు.

* * *

ఇప్పుడు మొదటి పొద్దున ఏం జరిగిందో వినండి.

లాస్య ఏడింటికి లేచింది. ఆంతూర్‌లో ఏడు అంటే పెందలాడే. జుట్టు ముడేసుకుని, మొహం కడుక్కుని, కోడలిగా ఉండడానికి రెడీ అయి లోపలి గదిలోంచి బయటికొచ్చేసరికి.. ఆ ఇల్లు అప్పటికే మూడు గంటలుగా నడుస్తోంది. వరండా ఊడ్చేసి ఉంది. ముగ్గు వేసేసి ఉంది. గేదెల పాలు పితికి, కాచేసి ఉన్నాయి. సుబ్బయ్య పొలానికి వెళ్ళిపోయాడు. శ్రావణి మాత్రం ఇంకా ముసుగుతన్ని పడుకుంది. హాస్టల్ పిల్ల కదా, తన నుంచి ఎవరూ ఏమీ ఆశించరు. కానీ ఆ పిల్ల నుంచి ఎవరూ ఏమీ ఆశించకపోవడం వేరు, నీ నుంచి ఎవరూ ఏమీ ఆశించకపోవడం వేరు.. ఆ తేడా లాస్యకి ఆ క్షణమే తెలిసింది.

వెనక వంటింట్లోకి వెళ్ళింది. లక్ష్మమ్మ అక్కడ లేదు, కొట్టంలో ఉంది. పొయ్యి మాత్రం ఉంది. గోడలో నల్లటి గూడు, దాని పైనుంచి రేకు గొట్టం. పక్కనే ఒక బుట్టలో కొబ్బరి డొక్కలు, ఎండు తాటాకులు, ఒక అగ్గిపెట్టె.

పొయ్యి సంగతి తనకి తెలుసు అనుకుంది లాస్య. బ్రౌన్ పుస్తకంలోని ప్రతి వంటా హై, లో అని రాసిన నాబ్ ఉన్న రెండు బర్నర్ల గ్యాస్ స్టవ్ మీద నేర్చుకుంది. ఒక డొక్క తీసి అగ్గిపుల్ల గీసింది. డొక్క అంటుకోలేదు. ఇంకో పుల్ల గీసి గోధుమ రంగు పీచుకి మంట పెడితే, అది నల్లబడి పొగ వదిలి ఆరిపోయింది. ఈసారి రెండు డొక్కలు లోపలికి తోసి, పైన ఒక తాటాకు పెట్టి తాటాకుకి అగ్గి పెట్టింది. ఈసారి పక్కా అనుకుంది. తాటాకు వెంటనే భగ్గుమని మండి పది సెకన్లలో బూడిదైపోయింది. డొక్కలు మాత్రం వెచ్చగా, నల్లగా, అంటుకోకుండా అలాగే ఉన్నాయి.

పొగ గొట్టంలోకి వెళ్ళకుండా పొయ్యిలోంచి నేరుగా బయటికొచ్చి కళ్ళలోకి కొట్టింది. ఏదో సినిమాలో చూసినట్టు ఇంకా దగ్గరగా వంగి ఊదింది. పొగ మబ్బులా ఎగజిమ్మింది. దగ్గుతూ, కళ్ళ నుంచి నీళ్ళు కారుతున్నా ఊదుతూనే ఉంది.. అప్పుడే వెనకాల ఎవరో నిలబడ్డట్టు అనిపించింది.

లక్ష్మమ్మ ముందు ఏమీ అనలేదు. పక్కనే మోకాళ్ళ మీద కూర్చుని, ఒక్క డొక్క తీసి పొయ్యి నోట్లో కిందికి పెట్టి, దాని అడుగుకి అగ్గిపుల్ల తాకించి, పక్క నుంచి ఒక్కసారి చిన్నగా ఊదింది. డొక్క అంటుకుంది. మంట వెళ్ళాల్సిన చోటికే, గొట్టంలోకి ఎగబాకింది. పొగ కూడా దాంతోపాటే పైకి వెళ్ళిపోయింది. పొయ్యి వెలిగింది.

"ఆడమనిషి ఎలాంటిదో పొయ్యే చెప్తుంది," అంది లక్ష్మమ్మ. ఏ మాటైనా ఎలా అంటుందో అలాగే, మామూలుగా, లాస్యతో కాకుండా పొయ్యితో అన్నట్టు. తర్వాత లేచి మళ్ళీ కొట్టం వైపు వెళ్ళిపోయింది.

లాస్య మోకాళ్ళ మీదే ఉండిపోయింది. ఒక్క మాట.. ఒకే ఒక్క మాట, కానీ గుండెల్లో ఎక్కడో గుచ్చుకుంది. కళ్ళ నుంచి ఇంకా నీళ్ళు కారుతూనే ఉన్నాయి. ఇది పొగ వల్లే అని తనకి తను నచ్చచెప్పుకుంది.

పది నిమిషాల తర్వాత ప్రమోద్ ఆమెని అక్కడే చూశాడు. ఎర్రబడ్డ మొహం, నల్లబడ్డ చేతులు. ఆమెని చూసి, ఇప్పుడు చక్కగా మండుతున్న పొయ్యిని చూసేసరికి సగం సంగతి అర్థమైంది.

"పొగ అందరికీ అలాగే చేస్తుంది. నాకైతే పదేళ్ళొచ్చేదాకా అలాగే చేసింది," అన్నాడు ఓదార్పుగా.

"ఆవిడ ఒక్క సెకనులో వెలిగించేశారండీ.." అంది ఉడుక్కుంటూ.

"ముప్ఫై ఏళ్ళుగా వెలిగిస్తోంది కదా." ఎప్పటిలాగే ఆమె తల మీద చెయ్యి వేశాడు. "పొలంలో పంపుసెట్టు ఇరుక్కుపోయింది. నాన్న ఒక్కడూ ఎత్తలేడు. సాయంత్రానికల్లా వచ్చేస్తా."

అది నిజమే. వానాకాలం నుంచీ పంపుసెట్టు ఇరుక్కుపోయే ఉంది. సుబ్బయ్యకి అరవై ఏళ్ళు, ఒక్కడే ఎత్తలేడు. ప్రమోద్ కొడుకు. వెళ్ళాడు. లాస్య కుళాయి దగ్గర చేతులు కడుక్కుంటూ నల్లబడ్డ గోళ్ళని చూసుకుంది. సూట్‌కేసులోని బ్రౌన్ పుస్తకం, ఆంతూర్‌లో నాబ్ ఉన్న గ్యాస్ స్టవ్.. అవేవీ ఇక్కడ లెక్కలోకి రావు అనిపించి మనసు చివుక్కుమంది.

* * *

ఆ సాయంత్రం చెరువు వెనక సూర్యుడు దిగుతుంటే శ్రావణి ఆమె పక్కన గుమ్మం మెట్టు మీద కూర్చుంది. శ్రావణికి అన్నీ తెలుసుకోవాలి, శ్రావణికి అన్నీ అంటే హైదరాబాదే. మాల్స్ ఎలా ఉంటాయి, మెట్రో ఎలా ఉంటుంది, వదిన ఒక్కతే సినిమాకి వెళ్తుందా, వాళ్ళమ్మ వెళ్ళనిస్తుందా..

"హైదరాబాద్‌లో అయితే.." అని మొదలుపెట్టి, కొంచెం పెద్దగా కనిపించాలనుకున్నప్పుడల్లా అనే ఆ తేలిక గొంతుతో అనేసింది లాస్య, "మాకు వంటమనిషి ఉంది. అందుకే ఈ పొయ్యి గొడవ నాకెప్పుడూ పట్టలేదు."

ఎందుకు అందో తనకే తెలియదు. అసలు ఆ మాట నోట్లోంచి ఎలా వచ్చిందో కూడా తెలియదు. జీవితంలో తను తిన్న ప్రతి ముద్దా అమ్మ వండిందే. కానీ శ్రావణి కళ్ళు ఒకప్పుడు కాలేజీ అమ్మాయిల కళ్ళు అయ్యేలా ఆరాధనగా పెద్దవై గుండ్రంగా అయిపోయాయి. ఆ ఒక్క క్షణం లాస్య మళ్ళీ సిటీ అమ్మాయి అయిపోయింది. పల్లెటూరి మెట్టు మీద కూర్చున్న, వంటమనిషి ఉన్న అమ్మాయి.

లోపల, వెనక వంటింట్లో లక్ష్మమ్మ రేపటి కోసం రోట్లో మిరపకాయలు రుబ్బుతోంది. ఆవిడకి ఏమీ వినపడలేదు. ఇంకా..