Part 2 of 5 · 1 minకాలువ కట్ట మీద పిల్లాడు

చింతలపాలెం హైవే నుంచి ఒక కిలోమీటరు లోపలికి ఉంటుంది. దాబా వెనకాల నుంచి ఒక మట్టి రోడ్డు ఆ ఊరికి వెళ్తుంది, ఆ రోడ్డు మీదికి లారీలు ఎప్పుడూ వెళ్ళవు. 2023 నాటికి ఆ ఊళ్ళో సుమారు రెండొందల ఇళ్ళు, ఒక గుడి, ఒక కాలువ ఉన్నాయి. 1963లో అక్కడ ఉన్నవాళ్ళలో ఇప్పటికీ బతికి ఉన్నది ఒక్క ముసలాయనే. ఆయన పేరు నరసింహులు, వయసు ఎనభై ఎనిమిదేళ్ళు. ఆయన కిరణ్‌కి ఏం చెప్పాడో, అది విన్నాక కిరణ్ ఏం చేశాడో.. ఇప్పుడు అదే చెప్తాను.

ఏప్రిల్‌లో ఒక గురువారం మధ్యాహ్నం, దాబా ఖాళీగా ఉండి సాంబయ్య నిద్రపోతున్న టైమ్ చూసుకుని కిరణ్ బయల్దేరాడు. ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడో అమ్మకి కూడా చెప్పలేదు. ఏదో పొలం సంగతి కనుక్కోవడానికే వెళ్తున్నానని తనకు తానే సర్దిచెప్పుకున్నాడు. కానీ ఊరి మొదటి ఇళ్ళు కనిపించేసరికి ఆ నటన కూడా ఆపేశాడు.

రోడ్డు మీద ఆడవాళ్ళు మిరపకాయలు ఎండబెడుతున్నారు. కాలువ దగ్గర ఒక పిల్లాడు గేదెని కడుగుతున్నాడు. టీ బంకు దగ్గర ఉన్న ఒకతన్ని పాత బడి ఎక్కడ అని అడిగితే, అతను నోరు విప్పకుండా చేత్తో దారి చూపించాడు.

ఆ పాఠశాల ఇప్పుడు కలుపు మొక్కల మధ్య ఒక నల్లటి రాళ్ళ కుప్ప. అవి కూలిపోయిన రాళ్ళు కాదు, కాలిపోయిన రాళ్ళు. అరవై ఏళ్ళ వానలు కూడా వాటి నలుపుని కడగలేకపోయాయి. కుప్ప పక్కనే మోకాలి ఎత్తు ఉన్న ఇటుకల గుండ్రటి గోడ, దాని మీద మధ్యకి పగిలిన ఒక సిమెంటు బండ, అది కదలకుండా నాలుగు మూలలా ఒక్కో రాయి. ఆ బండ మీద ఎవరో కొన్ని బంతిపూలు పెట్టారు. రెండు రోజుల క్రితం పెట్టినవి.

అటుగా బిందె పట్టుకుని వెళ్తున్న ఒకామెని ఆపి, ఈ బడి ఎవరిది అని అడిగాడు.

ఆమె ముందు అతని వైపు, తర్వాత ఆ బండ వైపు చూసి, "నువ్వు వీరయ్య కొడుకువి కదూ.." అంది నెమ్మదిగా.

అవునన్నాడు కిరణ్.

ఆమె బిందె కింద పెట్టి, ఇంకేమీ మాట్లాడకుండా అతన్ని వీధి చివర, ముందు వేప చెట్టు ఉన్న ఒక పెంకుటింటి దాకా తీసుకెళ్ళింది. "తాతయ్యా, వీరయ్య కొడుకు వచ్చాడు" అని లోపలికి కేక వేసి, వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా వెళ్ళిపోయింది. టీ బంకు నుంచి అతని వెనకే వచ్చిన ఇద్దరు మనుషులు వేప చెట్టు దగ్గరే ఆగిపోయారు, ఒక్క అడుగు కూడా ముందుకు వేయలేదు. అతనితో పాటు లోపలికి ఎవరూ రాలేదు.

నరసింహులు భుజం మీద తువ్వాలు వేసుకుని వరండాలో నులక మంచం మీద కూర్చుని ఉన్నాడు. సన్నగా, బాగా నల్లగా ఉన్నాడు, కళ్ళకి పొరలు కమ్మేశాయి. అయినా కిరణ్ మెట్లు ఎక్కగానే సూటిగా అతని వైపే చూస్తూ "కూర్చో" అన్నాడు.

కిరణ్ మెట్టు మీదే కూర్చున్నాడు.

"చెట్టు గురించి తెలుసుకోవాలని వచ్చావు." అడిగినట్టు కాదు, తెలిసినట్టు అన్నాడు ముసలాయన.

"అవును తాతయ్యా."

"మీ నాన్న కూడా సరిగ్గా నువ్వు కూర్చున్న చోటే వచ్చి కూర్చున్నాడు. 1996లో. ఇదే మొహం." కాసేపు ఏమీ మాట్లాడకుండా ఉండిపోయాడు ముసలాయన. "అప్పుడు నాకు ఇరవై ఎనిమిదేళ్ళు. కూలోణ్ణి. గడ్డి మోసేవాణ్ణి. నేను అంతే. తలుపు మాత్రం నేను పట్టుకోలేదు. మిగతాది వినేటప్పుడు ఈ మాట గుర్తు పెట్టుకో."

ఇప్పుడు ఆ ముసలాయన చెప్పింది వినండి.

చింతలపాలెంలో ఒక పంతులు ఉండేవాడు. విద్వాన్ నాగభూషణ శాస్త్రి. 1911లో పుట్టాడు. ఊళ్ళో ఉన్న ఒక్క గది పాఠశాలలో సంస్కృతం చెప్పేవాడు, ఎండాకాలం వస్తే దాని వెనకాల ఉన్న రావి చెట్టు కింద కూర్చుని చెప్పేవాడు. అప్పుడు హైవే లేదు, దాబా లేదు. ఆ చెట్టు, దాని అవతల కాలువ కట్ట, చుట్టూ పొలాలు. అంతే.

"గొప్ప పండితుడు," అన్నాడు నరసింహులు. "ఆయన శ్లోకాలు చదువుతుంటే వినడానికి నల్గొండ నుంచి కూడా జనం వచ్చేవాళ్ళు. నాకు ఒక్క ముక్క కూడా అర్థమయ్యేది కాదు, అయినా అందరితో పాటు నిలబడి వినేవాణ్ణి. పాత పుస్తకాల్లో ఉన్నదంతా ఆయనకి తెలుసు. కానీ ఎవ్వరికీ ఇచ్చేవాడు కాదు."

శాస్త్రి మూడు ఇళ్ళ పిల్లలకే చదువు చెప్పేవాడు. కరణం గారి ఇల్లు, భూస్వామి ఇల్లు, గుడి పూజారి ఇల్లు. ఇంకెవర్నీ దగ్గరికి కూడా రానిచ్చేవాడు కాదు. కూలోళ్ళ వీధుల్లోని పిల్లలు దొంగచాటుగా చెట్టు వెనక్కి వచ్చి వినడం నరసింహులు చూశాడు. అది కంటపడగానే శాస్త్రి చాప మీంచి లేచి, అక్షరాలు చూపించడానికి వాడే కర్రతోనే వాళ్ళు పారిపోయేదాకా కొట్టడం కూడా చూశాడు.

"తప్పుడు చెవుల్లో పడితే చదువు చెడిపోతుంది అనేవాడు. పాలు విరిగిపోతాయి అని చెప్పినంత మామూలుగా చెప్పేవాడు. నిజంగానే అలా నమ్మేవాడు."

చాకలోళ్ళ ఇంట్లో ఎల్లయ్య అని ఒక పిల్లాడు ఉండేవాడు. 1960లో వాడికి తొమ్మిదేళ్ళు. చెట్టు దగ్గరికి వెళ్ళే వీలు లేదు కాబట్టి, దాని వెనకాల నలభై అంగల దూరంలో ఉన్న కాలువ కట్టకి వెళ్ళేవాడు. అక్కడ బండ మీద బట్టలు ఉతుకుతూ.. అదే వాడి పని మరి.. చెవులు రిక్కించి వినేవాడు. అలా మూడేళ్ళు, ప్రతి రోజూ పొద్దున్నే. పన్నెండేళ్ళు వచ్చేసరికి ఆ చెట్టు కింద చెప్పిందంతా వాడి తలలో ఉంది. ఆ సంగతి ఎవరికీ తెలియదు. వాళ్ళ నాన్నకీ తెలియదు, శాస్త్రికీ తెలియదు.

"నాకు తెలుసు," అన్నాడు నరసింహులు. "ఆ కట్ట మీద నేను గడ్డి కోసేవాణ్ణి. ఒకరోజు వాడు నీళ్ళ వైపు చూస్తూ ఆ పెద్ద భాషలో ఏదో అంటుంటే విన్నాను. ఎవరైనా వింటారు, ఆపరా అని చెప్పాను. వాడు నన్ను చూసి నవ్వాడు."

ఇంతలో 1963 ఎండాకాలం వచ్చింది. దాంతో పాటే గుడి జాతర.

జాతర మే నెలలో జరిగేది. ప్రతి ఏడాదీ పూజ అయిపోయాక శాస్త్రి శిష్యులు ఊరి ముందు శ్లోకాలు చెప్పేవాళ్ళు, ఊరు వాళ్ళకి చిల్లర డబ్బులు, మిఠాయిలు ఇచ్చేది, శాస్త్రిని కుర్చీలో కూర్చోబెట్టి శాలువా కప్పేవాళ్ళు. ఆ ఏడు మాత్రం శాస్త్రి లేచి నిలబడి, "ఒక శ్లోకం మొదటి పాదం చెప్తాను. నా పిల్లల్లో ఎవరు పూర్తి చేస్తే వాళ్ళకే ఈ శాలువా" అని ప్రకటించాడు.

మొదటి పాదం చెప్పాడు. ఆయన దగ్గర బాగా చదివే ముగ్గురు శిష్యులు లేచి నిలబడ్డారు. ఒకడు మొదలుపెట్టి మధ్యలోనే ఆగిపోయాడు. రెండోవాడూ అంతే. మూడోవాడు అసలు మొదలే పెట్టలేదు. ఆ శ్లోకం పాత పుస్తకాల్లో ఎక్కడో చాలా లోతుల్లో ఉండేది. తన చదువు ఎంత లోతైనదో ఊరికి చూపించాలనే శాస్త్రి ఏరికోరి ఆ శ్లోకాన్ని ఇచ్చాడు.

"అంతా నిశ్శబ్దం," అన్నాడు నరసింహులు. "దీపాలు కాలుతున్న చప్పుడు కూడా వినిపిస్తోంది. అప్పుడు వెనకాల నుంచి, చాకలోళ్ళు నిలబడ్డ చోటు నుంచి, ఒక పిల్లాడి గొంతు రెండో పాదం చెప్పింది."

కిరణ్ కదలకుండా అలాగే కూర్చుండిపోయాడు.

"శాస్త్రి వెనక్కి తిరిగాడు. గుడి మొత్తం వెనక్కి తిరిగి చూసింది. ఆ పిల్లాడు ఒక స్తంభం పక్కన నిలబడి ఉన్నాడు, వాడి భుజం మీద వాళ్ళ నాన్న చెయ్యి. వాళ్ళ నాన్న మొహం బూడిద రంగుకి తిరిగిపోయింది. పిల్లాడు ఎవరి వైపూ చూడట్లేదు. నేల వైపు చూస్తున్నాడు, పెదాలు కదులుతున్నాయి. మూడో పాదం చెప్పాడు. నాలుగోదీ చెప్పాడు. అప్పుడు శాస్త్రి ఇంకో శ్లోకం మొదటి పాదం ఎత్తుకున్నాడు.. ఈసారి వేరే గొంతుతో, చాలా మెత్తటి గొంతుతో. పిల్లాడు అదీ పూర్తి చేశాడు. ఇంకోటి. ఇంకోటి. ఏడు శ్లోకాలు. నేను లెక్కపెట్టాను, ఏడు. ఒక్క మాట కూడా తప్పలేదు. అందులో కొన్ని ఆ ముగ్గురు శిష్యులకి ఎప్పుడూ చెప్పనివే అని తర్వాత పూజారే అన్నాడు."

ఆ పిల్లాడికి శాలువా ఎవరూ కప్పలేదు. అసలు ఏమీ ఇవ్వలేదు. చదువు మొత్తం నోట్లో పెట్టుకున్న ఒక చాకలి పిల్లాణ్ణి ఊరంతా అలా నిలబడి చూస్తూ ఉండిపోయింది. అప్పుడు శాస్త్రి తన కుర్చీలో కూర్చుని, చాలా సౌమ్యంగా, "మంచిది. ఈ రాత్రికి చెట్టు దగ్గరికి రా అబ్బాయ్. నీకు సరిగ్గా నేర్పిస్తాను" అన్నాడు.

కిరణ్‌కి ఆ మాట ఉన్నదున్నట్టు గుర్తుండిపోవాలని ముసలాయన దాన్ని మళ్ళీ ఒత్తి పలికాడు. "నీకు సరిగ్గా నేర్పిస్తాను."

పిల్లాడు వెళ్ళాడు. ఒక బ్రాహ్మడు వచ్చి 'నీ కొడుక్కి చదువు చెప్తాను' అంటే చాకలివాడు అడ్డు చెప్పలేడు కదా, అందుకే వాళ్ళ నాన్న ఆపలేకపోయాడు. చీకటి పడ్డాక చంకలో పలక పెట్టుకుని ఆ పిల్లాడు రావి చెట్టు దగ్గరికి వెళ్ళాడు. ఆ పలక వాళ్ళ నాన్న ఆ సాయంత్రమే జాతర అంగళ్ళలో కొనిచ్చాడు. అంతకుముందు వాడికంటూ ఒక పలక ఎప్పుడూ లేదు.

తెల్లవారేసరికి ఆ పిల్లాడు పాఠశాల బావిలో ఉన్నాడు.

"జారి పడ్డాడని రికార్డుల్లో ఉంది," అన్నాడు నరసింహులు. "కరణం రాశాడు. చీకట్లో నీళ్ళు తోడుతూ జారి పడ్డాడని. ఒక చాకలి పిల్లాడు, రాత్రిపూట, బడి బావిలో నీళ్ళు తోడుతూ.." అంటూ తువ్వాలుతో నోరు తుడుచుకున్నాడు. "పలక చెట్టు కింద చాప మీద ఉంది. బావి దగ్గర కాదు, చెట్టు కింద. అందరూ చూశారు. ఆ తర్వాత అది కనిపించకుండా పోయింది."

మస్తాన్ ఆ డ్రైవర్ మీద అరిచిన రాత్రి ఎలా చల్లబడ్డాయో, కిరణ్ చేతులు ఇప్పుడూ అలాగే చల్లబడిపోయాయి. ఆ ఒక్క విషయమే తనని ఎందుకు అంతగా కదిలించిందో అతనికే అర్థం కాలేదు. చాప మీద పలక.

"తర్వాత జులై వచ్చింది," అన్నాడు ముసలాయన.

ఆ తర్వాతి సంగతి నేల వైపు చూస్తూ, ఒక్కో మాటా నెమ్మదిగా చెప్పాడు.

జులైలో ఒక రాత్రి చాకలి వీధి మొత్తం పాఠశాల దగ్గరికి వెళ్ళింది. చాకలోళ్ళు మాత్రమే కాదు, కూలోళ్ళు, కల్లు గీసేవాళ్ళు, వాళ్ళతో పాటు నరసింహులు కూడా. ఎండాకాలం శాస్త్రి బడిలోనే పడుకునేవాడు. వాళ్ళు లోపలికి వెళ్ళలేదు. తలుపుకీ గోడలకీ ఆనించి గడ్డి మోపులు పేర్చారు. నరసింహులు రెండు మోపులు మోసుకెళ్ళి కింద పెట్టి వెనక్కి జరిగాడు. తను చేసింది అంతే అన్నాడు, మళ్ళీ అదే మాట అన్నాడు.

తలుపుని ముగ్గురు మనుషులు బయటి నుంచి గట్టిగా పట్టుకున్నారు. నరసింహులు వాళ్ళ పేర్లు చెప్పలేదు, వాళ్ళు ఎవరో మాత్రం చెప్పాడు. "కరణం. భూస్వామి. పూజారి. ఆయన శిష్యుల తండ్రులే. వాళ్ళే తలుపు పట్టుకున్నారు. నా కళ్ళతో చూశాను. దేవుడి ముందు నిలబడినా ఇదే చెప్తాను."

ఎవరో నిప్పు అంటించారు.

"లోపలి నుంచి ఏం వినిపించిందో నీకు చెప్పను," అన్నాడు ముసలాయన. కాసేపు మౌనంగా ఉండిపోయి, ఆ తర్వాత గొంతు తగ్గించి అన్నాడు, "శ్లోకాలు చదువుతున్నాడు. చివరిదాకా. గట్టిగా. ఒక మనిషి శ్లోకాలు చదువుతున్న చప్పుడు అది."

తెల్లవారకముందే ఆయన్ని పాతిపెట్టారు. పైకప్పు కూలి నేల దాకా కాలిపోయిన చోటే, అంటే బడికి రావి వేర్ల వైపు ఉన్న పక్కనే. పూజారి లేడు. గుండు లేదు, నీళ్ళు లేవు, బియ్యం లేవు, చేయాల్సిన కర్మలు ఏవీ చేయలేదు. గుంత తవ్వి, అందులో పెట్టి, మట్టి కప్పేసి ఇళ్ళకి వెళ్ళిపోయారు.

"ఇంటికి వెళ్ళి స్నానం చేశాం. ఆ తర్వాత ఎవరూ ఆయన పేరు ఎత్తలేదు. పంతులు లోపల నిద్రపోతుండగా బడి ప్రమాదవశాత్తు కాలిపోయిందని కరణం రాశాడు. రికార్డుల్లో ఉన్నది అదే. ఆ రికార్డు ఎందుకూ పనికిరాదు."

అంతటితో చెప్పడం ఆపాడు.

తర్వాతి ఎండాకాలం 1964. ఆ ఏడాది మే నెలలో, కాలువ వెంట తాటి చెట్లు ఎక్కే పెద్ది రాజు అనే కల్లు గీసేవాడు వేడిగా, ఉక్కపోతగా ఉన్న ఒక రాత్రి రావి చెట్టు కింద పడుకున్నాడు. తాగి ఉన్నాడు, అక్కడ చల్లగా ఉంది. పైగా అతను ఈ ఊరివాడు కాదు, కాలువ అవతలివాడు. కాలిపోయిన బడితో అతనికి పట్టింపు ఏంటి?

"తెల్లారేసరికి దొరికాడు. చెట్టు మీద. తన తువ్వాలుతోనే వేలాడుతూ. నోరు తెరుచుకుని." నరసింహులు తన నోరు తెరిచి చూపించి, మళ్ళీ మూసేశాడు. "ఏదో చెప్పబోతున్న మనిషిలా. పెద్ది రాజు మంచి బలమైనవాడు. అయినా ఒంటి మీద ఒక్క గుర్తు కూడా లేదు."

ఆగస్టులో మంగళవారం సంతకి వచ్చిన ఒక పశువుల వ్యాపారి అక్కడ పడుకున్నాడు, అతను కూడా అలాగే దొరికాడు. అప్పటి నుంచి ఆ చెట్టు కింద ఎవరూ పడుకోలేదు. పిల్లలకి చెప్పి పెట్టారు. చీకటి పడ్డాక కుక్కలు కూడా దాని కిందికి వెళ్ళవు.. ఇదే అన్నిటికంటే ముఖ్యమైన విషయం అన్నట్టు ఒత్తి చెప్పాడు ముసలాయన.

1972లో హైవే వచ్చింది. 1979లో కోదాడకి చెందిన ఒకాయన రోడ్డు పక్కన దాబా కట్టాడు, వెనకాల చెట్టు ఉండేలా.. ఎందుకంటే చుట్టుపక్కల నీడ ఉన్నది అక్కడ ఒక్క చోటే. డ్రైవర్లు ఒక్కొక్కరుగా దెబ్బతిని నేర్చుకున్నారు. 1981లో ఒక డ్రైవరు. 1985లో ఒక క్లీనరు. "ఊరోళ్ళు చెప్పారు. కానీ డ్రైవర్లు ఊరోళ్ళ మాట వినరు కదా." 1996లో కిరణ్ వాళ్ళ నాన్న ఆ దాబా కొన్నాడు.

"మీ నాన్న కూడా నవ్వాడు," అన్నాడు నరసింహులు. "అచ్చం నీలాగే. వచ్చిన మొదటి వారంలోనే చెట్టు కింద మంచం వేశాడు. అంతలోనే ఆయన దగ్గర వంట చేసే కుర్రాడే కొమ్మల్లో వేలాడుతూ దొరికాడు. కోదాడ నుంచి వచ్చిన ఒక ముస్లిం కుర్రాడు, పందొమ్మిదేళ్ళు. నోరు తెరుచుకుని. మీ నాన్న వచ్చి ఆ మెట్టు మీద కూర్చున్నాడు. ఆ తర్వాత వెనక్కి వెళ్ళి తన చేతులతో తనే ఆ రాళ్ళు పేర్చి, సున్నం పూశాడు. మిట్ట మధ్యాహ్నం నీడ ఎంత దూరం పడుతుందో కొలిచాడు. బల్బు పెట్టాడు. ఆ తర్వాత ఆయన ఎప్పుడూ ఆ చెట్టు కింద పడుకోలేదు, ఇంకెవర్నీ పడుకోనివ్వలేదు. ఇరవై ఏడేళ్ళు. నీకు ఏమీ చెప్పలేదా?"

"లేదు," అన్నాడు కిరణ్ మెల్లగా.

"నువ్వు ఎప్పటికీ ఇక్కడికి తిరిగి రాకూడదని ఆయన కోరిక. అందుకే చెప్పలేదు."

"ఇంకొక్క సంగతి," అన్నాడు ముసలాయన. "అది విని వెళ్ళిపో. పెద్ది రాజుని అది తీసుకెళ్ళిన రాత్రి ఒక పిల్లాడు మేలుకుని ఉన్నాడు. అతని సొంత కొడుకే, ఎనిమిదేళ్ళ వాడు. చెట్టు నీడ గీతకి అవతల ఎడ్ల బండిలో పడుకున్నాడు, బండిలోనే ఉండమని వాళ్ళ నాన్న చెప్పాడు మరి. వాడు ఆ గొంతు విన్నాడు. పొద్దున్నే, ఎవరూ వాడికి ఏమీ చెప్పకముందే, వాళ్ళ నాన్నని ఇంకా కిందికి దించకముందే, ఊరందరికీ చెప్పాడు. చెట్టు కింద ఎవరో మనిషి గొంతు సవరించుకుని నాన్నని ఏదో అడిగాడు అన్నాడు. అది ప్రశ్న కాదు అన్నాడు. ఒక శ్లోకం. ఒక పాదం. వాళ్ళ నాన్న జవాబు చెప్పలేదట. నవ్వి, పక్కకి తిరిగి పడుకున్నాడట."

"ఏ శ్లోకం?" అడిగాడు కిరణ్, గొంతు తడారిపోతుండగా.

"జాతరలోది. మొదటిది. కట్ట మీద పిల్లాడు పూర్తి చేసినదే." నరసింహులు పొరలు కమ్మిన కళ్ళతో అతని వైపు సూటిగా చూశాడు. "మొదటి పాదం.. శుక్లాంబరధరం విష్ణుం."

కిరణ్ ఖమ్మంలో హైస్కూల్లో రెండేళ్ళు సంస్కృతం చదివాడు. సెకండ్ లాంగ్వేజ్‌గా అదే ఈజీ అని, సారు మార్కులు బాగా వేస్తాడని తీసుకున్నాడు. పదేళ్ళుగా దాని గురించి ఆలోచించనే లేదు. అలాంటివాడు, తను ఏమీ అనుకోకముందే, తన నోట్లోంచి వస్తున్న మాటలు తనే విన్నాడు. "శశివర్ణం చతుర్భుజం."

ముసలాయన మొహం ఒక్కసారిగా మారిపోయింది. ఒక మనిషి మొహం అలాంటి రంగుకి తిరగడం కిరణ్ ఎప్పుడూ చూడలేదు. ముసలాయన భుజం మీంచి తువ్వాలు తీసి రెండు చేతులతో గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.

"నా ఇంట్లోంచి వెళ్ళిపో."

"తాతయ్యా, నేను ఊరికే.." నసుగుతూ అన్నాడు కిరణ్.

"వెళ్ళిపో! నా ఇంటి కప్పు కింద ఆ మాట అనకు. ఇంకెక్కడా అనకు. పో." ఆయన చేతులు ఎంతగా వణుకుతున్నాయంటే, చేతిలోని తువ్వాలు కూడా వణుకుతోంది. "రోడ్డు మీదికి వెళ్ళిపో అబ్బాయ్. దాబా అమ్మేయ్. హైదరాబాద్ వెళ్ళిపో. నోట్లో ఆ మాట పెట్టుకుని ఆ చెట్టు దగ్గరికి మాత్రం వెళ్ళకు."

కిరణ్ లేచి వచ్చేశాడు. వేప చెట్టు కింద నిలబడ్డవాళ్ళు అతని వైపు చూడకుండానే పక్కకి జరిగి దారి ఇచ్చారు. బిందె ఆవిడ తన గుమ్మంలో నిలబడి ఉంది. "ఏం చెప్పాడు?" అని అడిగింది. కిరణ్ జవాబు చెప్పలేదు. "మళ్ళీ ఇక్కడికి రాకు బాబూ," అంది. ఆ మాటలో కోపం లేదు. ఆ తర్వాత తలుపు వేసుకుంది.

మట్టి రోడ్డు మీద తిరిగి నడుస్తుంటే సాయంత్రం నాలుగైంది. పొద్దు ఇంకా పైనే ఉంది. ఇది గుర్తు పెట్టుకోండి.. అది పట్టపగలు, ఆర్పడానికి వీలు లేదు కాబట్టి బల్బు వెలుగుతూనే ఉంది. ముసలాయన ఇప్పుడే చెప్పిన ప్రతి రూల్ ప్రకారం చూసినా, ఆ క్షణంలో ఆ చెట్టు ఉత్త చెట్టు మాత్రమే.

దాబా వెనక వైపు నుంచి, కుళాయి దాటి, నేరుగా రావి చెట్టు కిందికి నడిచాడు. కావాలనే అలా చేశాడు. దాని కింద నిలబడ్డాడు. ఏమీ జరగలేదు. ఆకుల్లో గాలి, ఎండకి టక్ టక్‌మని శబ్దం చేస్తున్న రేకుల పైకప్పు, లోపల సాంబయ్య రేడియో. ఇంతేనా అనుకుంటూ ఊపిరి వదిలాడు. దాదాపు నవ్వొచ్చింది.

అప్పుడే మంచం వైపు చూశాడు.

చెట్టు కింద రెండు నులక మంచాలు ఉన్నాయి. వాటిని ఎవరూ వాడరు. కిరణ్ ఆ రాయిని తన్నిన వారం నుంచీ వాటిని లోపలికి తెద్దాం అనుకుంటూనే ఉన్నాడు సాంబయ్య. దగ్గరగా ఉన్న మంచం మీద, వదులైపోయిన తాళ్ళ మధ్యలో, ఒక తువ్వాలు ఉంది. దాబాలో వాడే సన్నటి గళ్ళ తువ్వాలు. విసిరేసినట్టు లేదు, మడత పెట్టి ఉంది. పొడవుగా మూడు మడతలు, తర్వాత సగానికి, మళ్ళీ సగానికి, మూలలు సరిచేసి.. చిన్నగా, బిగుతుగా, ఒక చక్కటి దిమ్మలా.

కిరణ్ వాళ్ళ నాన్న తువ్వాళ్ళని సరిగ్గా అలాగే మడిచేవాడు. ఇంకెవరూ అలా మడవరు. ముప్ఫై ఏళ్ళుగా ఆ అలవాటు చూసి పద్మ ఆయన్ని ఆట పట్టిస్తూనే ఉండేది. పొడవుగా మూడుసార్లు, తర్వాత సగం, మళ్ళీ సగం, మూలలు సరిచేసి, అయిపోయాక అరచేత్తో దాని మీద రెండుసార్లు తట్టేవాడు. ఫిబ్రవరి తర్వాత అలా మడిచిన తువ్వాలుని కిరణ్ మళ్ళీ చూడలేదు. ఆ దిమ్మని చూస్తుంటే అతని వెన్నులో ఏదో చల్లగా పాకింది.

అతను దాన్ని ముట్టుకోలేదు. లోపలికి వెళ్ళి, మంచం మీద తువ్వాలు ఎవరు పెట్టారని సాంబయ్యని అడిగాడు.

సాంబయ్య ఉల్లిపాయలు తరుగుతున్నాడు. "మంచం దగ్గరికి ఎవరూ వెళ్ళలేదు" అన్నాడు తల ఎత్తకుండానే. ఆ తర్వాత తల ఎత్తాడు. చేతిలోని కత్తి కింద పెట్టి, చెప్పులు కూడా వేసుకోకుండా చెట్టు దగ్గరికి వెళ్ళి, తువ్వాలు లేకుండా తిరిగి వచ్చాడు. దాన్ని ఏం చేశాడో కిరణ్ చూడలేదు. ఆ రాత్రి దాని గురించి ఇద్దరూ ఒక్క మాట కూడా ఎత్తలేదు.

కానీ ఆ రాత్రి, కిటికీ బయట బల్బు వెలుగుతుండగా దాబా లోపల చీకట్లో పడుకున్న కిరణ్ నోట్లోంచి ఆ శ్లోకం రెండో పాదం పోవడం లేదు. నోరు గట్టిగా మూసుకునే ఉన్నాడు. అయినా పళ్ళ వెనకాల మళ్ళీ మళ్ళీ అంటూనే ఉన్నాడు.. నొప్పి పెట్టే పంటిని నాలుక మాటిమాటికీ తడుముతూ ఉన్నట్టు. శశివర్ణం చతుర్భుజం. అలా పడుకుని ఉండగానే అతనికి ఇంకో విషయం తెలిసొచ్చింది. మూడో పాదం కూడా తనకి తెలుసు. గంట క్రితం వరకూ అది అతనికి తెలియదు.