Part 1 of 7 · 1 minగంట చప్పుడు

కథ మొదలుపెట్టే ముందు నా కోసం ఒక చిన్న పని చెయ్యండి. లెక్కపెట్టండి.

చావు మీ దగ్గరిదాకా వచ్చి తప్పిపోయిన సందర్భాలు ఎన్నో లెక్కపెట్టండి. చిన్నప్పుడు ఎంతకీ తగ్గని జ్వరం, ఆ రాత్రంతా కంటి మీద కునుకు లేకుండా గడిపిన మీ అమ్మ. పరుగెత్తినా అందని బస్సు, మర్నాడు పొద్దున పేపర్లో దాని గురించే చదివిన వార్త. పైకి కనిపించిన దానికంటే లోతుగా ఉన్న ఏరు. చాలామంది ఒకటి మర్చిపోతారు.

మన తెలుగునాట దీనికి ఒక మాట ఉంది. ప్రాణగండం అంటారు. జాతకంలో రాసిపెట్టిన ప్రాణగండం. అది ప్రాణం తీసుకుపోతుంది, లేదా గడిచిపోతుంది. గండం గడిచిందంటే ఇంట్లోవాళ్ళు గుడిలో కొబ్బరికాయ కొడతారు. ఎవరో మీ చేతికి దారం కడతారు. "ఇక నీకు నిండు నూరేళ్ళ ఆయుష్షు" అని అందరూ అంటారు.

మీ లెక్కకు ఒకటి వస్తే నిశ్చింతగా చదవండి. రెండు వస్తే, అయినా సరే చదవండి.

నవంబరు నెల చివరి మంగళవారం. పెదవంక మంగళవారం సంత ఆ ఏడాదిలో ఎప్పుడూ లేనంత జనంతో కిటకిటలాడుతోంది. వరి కోతలు అయిపోయాయి, ధాన్యం అమ్ముడైపోయింది. చొక్కా జేబుల్లో డబ్బులున్నాయి.

సంత ఎప్పుడూ ఉండే చోటే ఉంది. బస్ స్టాప్ వెనక ఖాళీ స్థలంలో, మూడు పాత చింతచెట్ల కింద. పొద్దున తొమ్మిదయ్యేసరికి చెట్టు కొమ్మల నుంచి గుంజల దాకా నీలం రంగు ప్లాస్టిక్ పట్టాలు కట్టేశారు. వాటి కింద అమ్మేవాళ్ళు సరుకు పరుచుకుని కూర్చున్నారు. ఊదా రంగు కుప్పలుగా వంకాయలు. గోనె సంచుల మీద ఎండు చేపలు. గోధుమ రంగు బెల్లం అచ్చులు, వాటి మీద మూగుతున్న కందిరీగలు. ఒకదాంట్లో ఒకటి పేర్చిన స్టీలు గిన్నెలు. ఒకామె తన వేళ్ళ వైపు చూడకుండానే మల్లెపూలు కడుతోంది. ఒకతను నల్లటి బాణలిలో మిరపకాయ బజ్జీలు వేస్తున్నాడు.

సంత ఆ చివర, ఆఖరి కొట్టు దాటాక, ఖాళీ స్థలం ముళ్ళ పొదల్లో కలిసిపోతుంది. అక్కడి నుంచి పక్క ఊరికి పోయే రోడ్డు మొదలవుతుంది. అక్కడ ఏమీ లేదు. అంతలో ఒక చప్పుడు.

ట్రింగ్ ట్రింగ్.

ఇత్తడి గంట. బొటనవేలితో నొక్కి కొట్టే రకం. ఎవరూ తల ఎత్తి చూడలేదు. ఉల్లిపాయలు కొంటున్న ఒకామె ఉల్లిపాయల బేరమే ఆడుతూ ఉంది. కానీ ఆమె భుజం మీద నిద్రపోతున్న పసిబిడ్డ మేలుకుంది. ఒళ్ళు బిగుసుకుపోయింది. ఏడుపు అందుకుంది. ఎంత ఊరుకోబెట్టినా ఊరుకోలేదు.

గంట తర్వాత సైకిలు వచ్చింది. చెరువులో బురద అడుగుకు దిగి నీళ్ళు తేరుకున్నాక, అడుగున ఉన్న వస్తువు మెల్లగా కనిపించినట్టు వచ్చింది. నల్లటి, బరువైన సైకిలు. ఇప్పుడు ఎవరూ అమ్మని రకం. క్యారియరు మీద సైకిలు ట్యూబు ముక్కతో కట్టిన స్టీలు డబ్బా. సైకిలు తర్వాత హ్యాండిలు మీద రెండు చేతులు వచ్చాయి. చేతులంటే ఎవరో ఒకరివి అయ్యుండాలి కదా. అందుకే ఆ చేతుల వెనక ఒక మనిషి.

సన్నగా ఉన్నాడు. చక్కగా కత్తిరించిన మీసం. ఎడమ చెంప మీద పాత మశూచి మచ్చలు. పొట్టి చేతుల తెల్ల చొక్కా. ఖాకీ ప్యాంటు, చీలమండల దగ్గర సైకిలు క్లిప్పులతో బిగించి ఉంది. కాళ్ళకు రబ్బరు చెప్పులు. చొక్కా జేబులో పిప్పరమెంటు బిళ్ళల పక్కన ఒక పెన్సిలు ముక్క దోపి ఉంది. అతని పేరు సూర్యం. మనిషి తను పని చేసే చోటికి వెళ్ళినట్టే, సైకిలు నడిపించుకుంటూ జనం మధ్యలోకి వచ్చాడు.

మల్లెపూలు అమ్మే ఆమె పక్కన సైకిలు స్టాండు వేశాడు. సైకిలు ట్యూబు ముడి విప్పి డబ్బా తెరిచాడు. లోపల, మడత పెట్టిన గుడ్డ మీద ఒక గాజు సిరంజి ఉంది. దాని వెనక కడ్డీకి ఒక స్టీలు రింగు ఉంది. పక్కన ఒక దూది చుట్ట, ఒక చిన్న స్పిరిటు సీసా. వాటి కింద, అణిగిపోయి, ఒక పాత రిజిస్టరు ఉంది. దానికి గోధుమ రంగు గుడ్డ అట్ట, వెన్ను మీద ఎర్ర పట్టీ. చిటికెడు దూది తీసి తడిపాడు. ఆ వాసన మల్లెపూల వాసనను దాటి ఘాటుగా, శుభ్రంగా పైకి లేచింది. మీరు ఎప్పుడైనా ఆసుపత్రి వరండాలో కూర్చుని ఎదురుచూసి ఉంటే, అక్కడి వాసన అదే. అక్కడ నిలబడ్డ జనంలో ఒక్కరికి కూడా ఆ వాసన తెలియలేదు.

అప్పుడు తన పని మొదలుపెట్టాడు.

ముందు మల్లెపూలు అమ్మే ఆమె. ఆమె జబ్బ మీద బయటి వైపు దూదితో తుడిచాడు. సూది గుచ్చాడు. కడ్డీ వెనక్కి లాగాడు. సూది తీశాడు. ఆ చోట దూది పెట్టి బొటనవేలితో నొక్కి పట్టుకున్నాడు, నెమ్మదిగా ఒకటి, రెండు, మూడు అని లెక్కపెట్టేంత సేపు. ఆమె పూలు కడుతూనే ఉంది. ఆ తడి గానీ, సూది మొన గానీ, బొటనవేలు గానీ ఆమెకు ఏదీ తెలియలేదు. గాజు సిరంజి ఖాళీగానే ఉండిపోయింది. బెల్లం కొంటున్న మనిషి దగ్గరికి వెళ్ళాడు. దూది, సూది, ఒత్తడం. ఆ మనిషి చెవి గోక్కుని మళ్ళీ ధర అడిగాడు. తల మీద గంప పెట్టుకున్న ఒకామె. దూది, సూది, ఒత్తడం. చింతచెట్టు వేరుకు ఆనుకుని నిద్రపోతున్న ఒక ముసలాయన. పేపరు పొట్లంలో బజ్జీలు తింటున్న ఒక కానిస్టేబులు.

ఇప్పుడు మీరు అడగవచ్చు, ఏమీ తెలియని చేతులకు, ఏమీ ఇవ్వని చేతులకు అతనికి ఎందుకీ శ్రమ అని. అతనికి ఎవరూ నేర్పలేదు. జీతం పుస్తకంలో వేలిముద్ర వేసే రోజుల్లో కూడా సూది వేసేది అతను కాదు. అతను సూదులు ఉడకబెట్టేవాడు. డబ్బా మోసేవాడు. నర్సు వరస వెంబడి సూది వేసుకుంటూ పోతుంటే, చేతులు కదలకుండా పట్టుకునేవాడు. ఆమెను అన్ని వేల సార్లు చూసి చూసి, అతని ప్రమేయం లేకుండానే అతని చేతులు ఆ పని నేర్చుకున్నాయి. ఇప్పటికీ ప్రతి వరసలోనూ అవి అలాగే వెళ్తాయి.

అతను అక్కడ ఉన్నాడని పిల్లలకు మాత్రమే తెలుసు.

అతను నడిచిన దారి పొడవునా పసిపిల్లలు ఒకరి తర్వాత ఒకరు లేచి ఏడ్చారు. పొలం మీదుగా మెల్లగా గాలి వీచినట్టు ఆ ఏడుపు సంత అంతటా సాగింది. అతను దాటిపోయాక తడి మొహాలతో మళ్ళీ ఊరుకున్నారు. తల్లులు పిల్లల్ని ఊపుతూ, ఎండకు ఏడుస్తున్నారనుకున్నారు.

గిన్నెలు అమ్మే అతని దగ్గర ఒక చిన్న వయసు తల్లి పాపను చంకన ఎత్తుకుని నిలబడింది. సూర్యం తల్లి చేతికి సూది వేశాడు. వరసలో ఉన్న ఏ చేతినైనా దాటి వెళ్ళడం అతని చేతులకు తెలియదు. అందుకే సూదిని పాప చేతి దగ్గరికి తెచ్చాడు. భుజానికి కొంచెం కింద, బొద్దుగా ఉన్న చేతి మీద మడత పడే చోట.

సూది ఆగిపోయింది.

చర్మానికి వెంట్రుకవాసి దూరంలో ఆగిపోయింది, మధ్యలో గాజు పలక అడ్డం వచ్చినట్టు. అతను నొక్కాడు. స్టీలు రింగు వేలిలోకి గుచ్చుకుంది గానీ, సూది దారం పోగంత కూడా ముందుకు కదలలేదు. పాప రెప్ప వేయకుండా అతన్నే చూసి, కెవ్వుమని అరిచింది.

"ఏమైందమ్మా? ఏమైంది? అక్కడ ఏమీ లేదు" అంటూ తల్లి పాపను ఇంకో చంకలోకి మార్చుకుంది.

అతను తొందర లేకుండా సూది వెనక్కి తీసుకున్నాడు. యాభై ఏళ్ళుగా, ప్రతి సంతలో, ప్రతి పిల్ల చర్మం దగ్గరా అది ఇలాగే ఆగిపోయింది. అయినా ప్రతిసారీ దాన్ని అక్కడిదాకా తెస్తూనే ఉంటాడు, విరిగిన పన్ను దగ్గరికి నాలుక మళ్ళీ మళ్ళీ పోయినట్టు.

ఎండు చేపల కొట్టు దగ్గర ఆకుపచ్చ గౌను వేసుకున్న ఒక చిన్న పిల్ల అమ్మమ్మ చెయ్యి పట్టుకుని నిలబడింది. అతన్ని చూడగానే చప్పుడు చేయకుండా ముసలామె వెనక్కి వెళ్ళింది. చీర కొంగు మొహం మీదికి లాక్కుంది. ఆ మడతల్లోంచి ఒక్క వేలు బయటికి పెట్టి చూపించింది.

"అమ్మమ్మా" అంది. "ఆ మనిషి. సూది పట్టుకున్న మనిషి."

ఆ అమ్మమ్మ పేరు రత్తమ్మ. వేలు చూపించిన వైపే సరిగ్గా చూసింది. ఆమెకు చిల్లర లెక్కపెడుతున్న గిన్నెల కొట్టతను కనిపించాడు.

"ఏ మనిషే? ఊరుకో బుజ్జీ. వారానికో కొత్త నాటకం. సరిగ్గా నిలబడు, లేకపోతే ఈ రోజు నీకు గాజులు కొనను."

సూర్యం ఆ పిల్ల ముందు గొంతుక్కూర్చున్నాడు. చొక్కా జేబులోంచి ఒక పిప్పరమెంటు బిళ్ళ తీశాడు. తెల్లది, గుండ్రంగా, పలచగా ఉంది. అరచెయ్యి చాపి దాని మీద పెట్టి చూపించాడు. ఏమీ మాట్లాడలేదు. పిట్ట దగ్గరికి రావాలంటే మనిషి కదలకుండా ఉన్నట్టు, చేతిని కొంచెం కూడా కదల్చలేదు. అతని వేళ్ళ నుంచి స్పిరిటు వాసన వస్తోంది.

బుజ్జి పిప్పరమెంటు బిళ్ళను చూసింది. దాని కింద ఉన్న చేతిని చూసింది. చీర కొంగును పిడికిట్లో ఇంకా గట్టిగా బిగించింది, వేళ్ళ కణుపులు తెల్లబడేంతగా. కళ్ళు మూసేసుకుంది. అదే ఆ పిల్ల జవాబు.

అతను బిళ్ళను మళ్ళీ జేబులో వేసుకున్నాడు. లేస్తూ లేస్తూ రత్తమ్మ చేతికి సూది వేశాడు. రత్తమ్మకు ఏమీ తెలియలేదు. చూపిస్తున్న ఆ వేలి మీద ఒక్కటి కొట్టి కిందికి దించింది.

ఆ ముసలామె చేతి మీద దూది నొక్కి పట్టుకున్నప్పుడే, ఆ దూది వణికింది.

దాన్ని పట్టుకున్న చేతి వెనక వైపంతా గోధుమ రంగు మచ్చలు. డెబ్బై ఏళ్ళ మనిషికి వచ్చే మచ్చలు. కిందటి సంతలో అవి లేవు. వేళ్ళు కుదురుగా ఉండటం లేదు. సిరంజి పైకి ఎత్తితే సూది మొన గాలిలో చిన్న సున్నా చుట్టింది. కణతల దగ్గర జుట్టు నెరిసిపోయింది.

కిందటిసారి తీసుకున్న ఆయుష్షు దాదాపు కాలిపోయింది. ఇంక మిగిలింది వారాలు కాదు, రోజులే. అతను ఎప్పుడూ ఆకలి వేసేదాకా ఆగడు. ఆ తర్వాత ఇంతవరకూ అతనికి ఎవరూ దొరకలేదు, అంతే.

అందుకే చేతులు పని ఆపాయి, కళ్ళు పని మొదలుపెట్టాయి. జనాన్ని నెమ్మదిగా కలయచూశాడు. కొట్టు తర్వాత కొట్టు, మొహం తర్వాత మొహం. చదువు రాని మనిషి మిగతా అన్నిటినీ చదవడం నేర్చుకుంటాడు కదా, అలా. ఎవరూ గుండు చేయించుకోని నెలలో ఒక గుండు. ఊరికే దెబ్బ తగిలి రాని చోట ఒక గాయం మచ్చ. ఆ సంతలో వంద నల్ల దారాలున్నాయి. దిష్టి తగలకుండా కట్టినవి, జ్వరానికి కట్టినవి, ఊరికే కట్టినవి. దారం ఒక్కటే చూసి అతనికి ఏమీ తెలియదు. అతనికి కావలసింది ఒంటి మీద రెండు గుర్తులున్న మనిషి. ఆ తర్వాత ఆ సంగతి ఆ మనిషి నోటితోనే చెప్పగా వినాలి.

అలాంటి మనిషి టీ కొట్టు దగ్గర దొరికాడు.

టీ కొట్టు సంతకు రోడ్డు వైపు చివర ఉంది. అక్కడ పసుపు, నలుపు రంగుల ఆటోలు వరసగా ఆగి ఉన్నాయి. బల్ల మీద డ్రైవరు ఖాకీ చొక్కా వేసుకున్న ఒక కుర్రాడు కూర్చున్నాడు. ఒక చెప్పు విడిచేసి, ఆ కాలు పైకి మడిచి బల్ల మీద పెట్టుకున్నాడు. మాట్లాడుతూ మాట్లాడుతూ, తనకే తెలియకుండా చీలమండ గోక్కుంటున్నాడు.

చీలమండ బయటి వైపు ఒక గాయం మచ్చ ఉంది. పాతది, తెల్లగా ఉంది. రెండు చిన్న గాట్లు, ఒకదాని మీద ఒకటి అడ్డంగా, ప్లస్ గుర్తులా. మీ ఇంటి గుమ్మం మీకు ఎంత బాగా తెలుసో, సూర్యానికి ఆ మచ్చ అంత బాగా తెలుసు. పల్లెటూళ్ళలో పాము కరిస్తే చేసేది అదే. విషం బయటికి పోవాలని, పాము కోరల గాట్ల మీద బ్లేడుతో అడ్డంగా కోస్తారు. ఆ మచ్చ మోస్తున్నవాళ్ళు ఆ కోతతోనే బతికి బయటపడ్డవాళ్ళు.

ఆ కుర్రాడి కుడి చేతి మణికట్టుకు ఒక నల్ల దారం ఉంది. లావుగా ముడులు వేసినది. అది దిష్టికి కట్టే సన్న దారం కాదు. తల్లి మొక్కు మొక్కుకుని గుడిలో కట్టే రకం.

సూర్యం సైకిలును టీ కొట్టు నీడలోకి నడిపించుకుని వచ్చి, దాని పక్కన నిలబడ్డాడు. ఇక అక్కడి నుంచి కదలలేదు.

"చెప్పరా నాగరాజూ" అన్నాడు ఆ కుర్రాడి పక్కనే కూర్చున్న స్నేహితుడు. "నీ ఆటోను ఈతకు తీసుకెళ్ళిన సంగతి ఈ టీ కొట్టతనికి చెప్పు."

"అతను విన్నాడులేరా యేసూ."

"ఈ రోజు వినలేదుగా."

నాగరాజు నవ్వి చెప్పాడు. నాలుగేళ్ళ క్రితం, కాలువ గట్టు రోడ్డు మీద, వాన కురుస్తున్న రాత్రి. ఎదురుగా ఒకే హెడ్ లైటుతో ఒక లారీ వచ్చింది. అతను ఆటోను పక్కకు తిప్పాడు. ఆటో గట్టు దిగి తలకిందులై నీళ్ళలో పడింది. అతని కాలు హ్యాండిలు కింద ఇరుక్కుపోయింది. కాలువ నీళ్ళు సీటు పైకి వచ్చేశాయి.

"సగం కాలువ నేనే తాగేశాను" అన్నాడు. "చెప్పులూ లేవు, ఫోనూ లేదు, అలాగే బయటపడ్డాను. నా తల ఆరకముందే మా అమ్మ ఇది కట్టేసింది." మణికట్టు తిప్పి దారం చూపించాడు. "అప్పుడు నాకు ఇరవై నాలుగు. తొమ్మిదో ఏట గడ్డివాములో నాగుపాము. నేను మూడుసార్లు పుట్టానట, తను మాత్రం ఒక్కసారే పురిటి నొప్పులు పడిందట. మా అమ్మ అంటుంది."

ఆ చివరి మాటను నాగరాజుతో పాటే యేసు పెదవులూ పలికాయి. అన్నిసార్లు విన్నాడు మరి.

కానీ కథలు చెప్పిన కొద్దీ పెరుగుతాయి. విషం లేని పాము కరిచినా చీలమండ మీద అడ్డ గాటు పడవచ్చు. తెలుసుకోవడానికి ఒకటే దారి. సైకిలును బల్ల వెనక్కి తిప్పుకుని వచ్చి, నాగరాజు వీపుకు రెండు అడుగుల దూరంలో నిలబడ్డాడు.

ట్రింగ్ ట్రింగ్.

సరిగ్గా అదే క్షణంలో ధాన్యం బస్తాల లోడుతో ఒక లారీ రోడ్డు మీద నుంచి లోపలికి తిరిగింది. జనం మీదికి హారన్ కొట్టింది. పాట పాడినట్టు పొడుగ్గా మోగే హారన్ అది. కొడుతూనే ఉంది.

టీ కొట్టతని కొడుకు, పదేళ్ళ పిల్లాడు, గ్లాసులు కడుగుతున్నాడు. వెంటనే వెనక్కి తిరిగి చూశాడు. చేతిలోని గ్లాసు జారి మళ్ళీ బకెట్లో పడింది. కానీ పిల్లలు ఎప్పుడూ తిరిగి చూస్తారు. వాళ్ళు లెక్కలోకి రారు.

నాగరాజు తిరగలేదు. టీ ఊదుకున్నాడు.

సూర్యం ఉన్నచోటే నిలబడిపోయాడు. లారీ జనం మధ్యలోంచి బెత్తెడు బెత్తెడు చొప్పున పాకుతోంది. హారన్ ఆగలేదు. నాగరాజు ఎడమ చెయ్యి మోకాలి మీద చాపి ఉంది. చామనచాయ చెయ్యి. మోచేతి మడతలో నరం ఉబ్బి కనిపిస్తోంది. సూర్యం కళ్ళు ఆ నరం మీదే నిలిచిపోయాయి. అతని వేళ్ళ మధ్య సూది చిన్న సున్నా చుడుతోంది. ఆ సున్నా పెద్దదవుతోంది.

ఆ ఒక్క నిమిషం అతనితో పాటు మీరూ నిలబడండి. అతనంటే అదే, అంతా అదే. ఆ మనిషి పేరు రెండుసార్లు విన్నాడు, అయినా పిలవలేదు. బల్ల ముందుకు వెళ్ళి ఎదురుగా నిలబడలేదు. ఎవరైనా తనని చూడటం వేరు, తన వైపు తిరగడం వేరు. తిరిగినవాళ్ళే అతనికి దక్కుతారు. గంట మీద బొటనవేలు పెట్టుకుని ఎదురుచూశాడు. మూడు కొట్ల అవతల ఒక పసిబిడ్డ ఏడుస్తూనే ఉంది, ఏడుస్తూనే ఉంది.

హారన్ ఆగింది. సంత గోల మళ్ళీ తన చోటికి తిరిగి వచ్చింది. నాగరాజు గ్లాసులో టీ చివరి చుక్క దాకా తాగేసి, గ్లాసు బల్ల మీద పెట్టాడు. కాలితో చెప్పు కోసం తడుముకున్నాడు.

ట్రింగ్ ట్రింగ్.

నాగరాజు వెనక్కి తిరిగాడు.

సూటిగా సూర్యం మొహంలోకి చూశాడు. కిందటిసారి తీసుకున్న మనిషి తర్వాత, పెద్దవాళ్ళెవరూ అతన్ని అలా చూడలేదు.

"ఏంటి సార్?" అన్నాడు నవ్వుతూ. "హెల్త్ డిపార్టుమెంటా?"

సూర్యం అన్నాడు: "చెయ్యి చాపండి. నొప్పి ఉండదు."

అవి నర్సు మాటలు. వెయ్యి చేతుల దగ్గర విన్న మాటలు. ఆమె అన్నట్టే అన్నాడు, ఏ భావమూ లేకుండా, గబగబా. యేసు అప్పటికే డబ్బులు కట్టడానికి కొట్టు దగ్గరికి వెళ్ళాడు, వీళ్ళ వైపు వీపు పెట్టి.

"ఫ్రీగానేనా? వెయ్యండి, వెయ్యండి. నాగుపామునే చూసినవాణ్ణి, సూది ఒక లెక్కా."

చొక్కా చెయ్యి పైకి మడిచి ఎడమ చెయ్యి చాపాడు.

దూది. "చల్లగా ఉంది" అన్నాడు నాగరాజు. ఆ వాసనకు ముక్కు ముడిచాడు. ఆ సంతలో దూది మీది స్పిరిటు పెద్దవాళ్ళలో ఒకరికి తెలియడం అదే మొదటిసారి. సూది. అదీ అతనికి తెలిసింది. మోచేతికి కొంచెం పైన, ఆవగింజంత చల్లని చుక్క.

సూర్యం స్టీలు రింగులో వేలు దూర్చి కడ్డీ వెనక్కి లాగాడు. గాజు సిరంజి నిండింది.

అది రక్తం కాదు. నెయ్యి మీద దీపం వెలుగు పడినప్పటి రంగులో, లేతగా ఏదో ఉంది. అది గాజులో నెమ్మదిగా, చిక్కగా పైకి ఎక్కింది. సిరంజి నిండిపోయింది. తర్వాత సూది బయటికి తీసి, ఆ చోట దూది పెట్టి బొటనవేలితో నొక్కి పట్టుకున్నాడు, నెమ్మదిగా ఒకటి, రెండు, మూడు అని లెక్కపెట్టేంత సేపు.

సైకిలు వైపు తిరిగాడు. తన ఎడమ చేతిని సీటు మీద చాపి పెట్టాడు. నరం వెతికి పట్టుకున్నాడు. సూది గుచ్చి, కడ్డీని చివరి దాకా నొక్కేశాడు.

ఎండ పడితే రాతి నేల మీద తడి ఆరిపోయినట్టు, అతని చేతి మీద మచ్చలు మాయమయ్యాయి. వేళ్ళు కుదురుకున్నాయి. కణతల దగ్గర నెరుపు పోయింది. సూది తుడిచాడు. సిరంజిని దాని గుడ్డ మీద పెట్టాడు. రిజిస్టరు బయటికి తీశాడు.

దాని నిండా ఒక ఆడమనిషి చక్కటి దస్తూరి. నీలం సిరా గోధుమ రంగుకు తిరిగిపోయింది. అందులో ఒక్క మాట కూడా అతను ఎప్పుడూ చదవలేకపోయాడు. జేబులోంచి పెన్సిలు ముక్క తీశాడు. పేజీ పక్క అంచులో, అప్పటికే ఉన్న గుర్తుల కింద, చిన్నగా, జాగ్రత్తగా ఒక ఇంటూ గుర్తు పెట్టాడు. ఆ గుర్తులతో అంచు అంతా బూడిద రంగుకు తిరిగిపోయింది. తర్వాత రిజిస్టరు మూశాడు. డబ్బా మూసి క్యారియరుకు కట్టేశాడు. ప్రతి కదలికా ఇరవై తొమ్మిదేళ్ళ మనిషి కదలికే.

యేసు తిరిగి వచ్చేసరికి నాగరాజు చెయ్యి రుద్దుకుంటున్నాడు.

"ఎవరికిరా చెయ్యి చూపిస్తున్నావు?"

"ఇంజెక్షన్ వేసే ఆయనకు. హెల్త్ డిపార్టుమెంటు. అదిగో, సైకిలుతో ఉన్నాడు."

యేసు చూశాడు. లారీ కనిపించింది, బోలెడు వీపులు కనిపించాయి. "ఇంజెక్షనేంట్రా? అక్కడ ఎవరూ లేరు. ఎండలో ఎక్కువసేపు కూర్చున్నావు."

నాగరాజు మళ్ళీ చూశాడు. ఆ తలల మధ్య తెల్ల చొక్కా కనిపించలేదు. చేతి మీద గుండుసూది మొనంత చుక్క ఉంది. రక్తం లేదు. నవ్వేశాడు.

"అయితే అది గవర్నమెంటు ఉద్యోగం చేసే దోమ అయ్యుంటుంది" అన్నాడు. దవడ కటుక్కుమనేలా ఆవులించాడు. "ఈ రోజు ఇంక కిరాయిలకు పోను. ఈ బల్ల మీదే పడుకోమన్నా నిద్రపోతాను."

నెమ్మదిగా ఆటో నడుపుకుంటూ ఇంటికి వెళ్ళాడు. అమ్మ వడ్డించిన దాంట్లో కొంచెమే తిన్నాడు. దీపాలు పెట్టే వేళ కాకముందే పడుకున్నాడు.

తెల్లవారకముందే నిద్రలోనే చనిపోయాడు. కాఫీ తెచ్చిన అమ్మ చూసింది. బస్ స్టాప్ దగ్గర క్లినిక్ ఉన్న డాక్టర్ మూర్తి గారు వచ్చారు. కనురెప్పలు ఎత్తి చూశారు. ఛాతీ మీద చాలాసేపు విన్నారు. ఎందుకిలా జరిగిందో చెప్పేది ఆయనకు ఏదీ దొరకలేదు. ఎడమ చేతి మీద ఉన్న చుక్కను ఆయన గమనించలేదు. సర్టిఫికెట్టులో గుండె ఆగిపోవడం అని రాశారు. ఈ రోజుల్లో చిన్న వయసువాళ్ళకూ ఇలా వస్తోందన్నారు. మణికట్టు మీద నల్ల దారం అలాగే ఉంది.

ఒక ఊళ్ళో, ఒక కుర్రాడు. మళ్ళీ మంగళవారానికి సంత ముందులాగే కిటకిటలాడింది. పసిపిల్లలు తల్లుల భుజాల మీద హాయిగా నిద్రపోయారు. అడగడానికి ఏమీ లేదు. అడిగితే చెప్పేవాళ్ళూ లేరు.

ఇవేవీ సూర్యం చూడలేదు. మధ్యాహ్నం కాకముందే, ముళ్ళ పొదల పక్కగా పోయే రోడ్డు మీద పెదవంక వదిలి వెళ్ళిపోయాడు.

జనం వెనకబడిన కొద్దీ, ముందుగా బరువు పోయింది. దుమ్ములో టైర్ల గుర్తులు పడటం ఆగిపోయింది. తర్వాత హ్యాండిలు మీద చేతులు వెలిసిపోయాయి. తర్వాత వాటి కింద సైకిలు. చివరికి ఆ ఖాళీ రోడ్డు మీద అతను, అద్దం మీద ఊదిన ఊపిరి కంటే పలచగా మిగిలాడు. అన్నిటికంటే చివర గంట పోయింది. ఎవరూ లేని రోడ్డు మీద నుంచి ఒక చిన్న ట్రింగ్ ట్రింగ్. ఆ రోడ్డు వెంబడి ఇంకో ఊళ్ళో ఎక్కడో అప్పటికే జనం పోగవుతున్నారు.

అతను ఎప్పుడూ ఇలా లేడు. ఒకప్పుడు అతను డబ్బా మోసే మనిషి. మూత మీద రాసింది చదవలేని మనిషి.