Part 11 of 12 · 1 minప్రతి ఏటా, ఆయన పుట్టినరోజున

ద్వారక నగరంలో, సంత వెనక ఉన్న ఒక సన్నని వీధిలో చిత్ర అనే ఏడేళ్ళ పాప ఉండేది. ఊరంతా ఒకటి నమ్ముతుంటే, చిత్ర మాత్రం గట్టిగా వేరేది నమ్మింది. కృష్ణుడు చనిపోలేదు అని.

మిగతా అందరూ కృష్ణుడు ఇక లేడనే అనుకున్నారు. అడవి నుంచి వెతకడానికి వెళ్ళినవాళ్ళు తలలు దించుకుని తిరిగి వచ్చి మూడు రోజులైంది. అప్పటి నుంచి బంగారు ద్వారక అంతా దుఃఖంలో మునిగిపోయింది. గుడి గంటలు మోగలేదు. పూల అంగళ్ళు తెరవలేదు. ప్రతి సాయంత్రం రాజభవనం మెట్ల మీద వీణలు వాయించేవాళ్ళు, వాటిని గుడ్డలో చుట్టి పక్కన పెట్టేశారు. సముద్రం కూడా ఎవరినీ లేపకూడదన్నట్టు, అలలు మెల్లగా ఒడ్డుకు వచ్చి వెళ్తున్నాయి.

"ఆయన ఒక రాక్షసుడి గుహలోకి వెళ్ళాడమ్మా," అన్నాడు చిత్ర తాతయ్య, గుమ్మం మీద కూర్చుని తల పట్టుకుని. "పన్నెండు రోజులు బయట కాచుకున్నారు. భూమి కింద నుంచి గర్జనలు వినిపించాయి. ఆ తర్వాత అంతా నిశ్శబ్దం. అలాంటి చోటు నుంచి ఎవరూ తిరిగి రారు."

"కృష్ణుడు వస్తాడు," అంది చిత్ర.

"నీకు అర్థం కాదు పాపా."

"నాకు అర్థమైంది," అంది చిత్ర. "ఆయన ఒక వేలితో కొండనే ఎత్తాడు. పాము పడగల మీద నాట్యం చేశాడు. గుహ అంటే ఏముంది, ఒక గుంట అంతే." చేతులు కట్టుకుంది. "ఆ మణిని ఆయన దొంగిలించలేదు కూడా. అందరూ దొంగిలించాడని చెప్పుకున్నారు, ఇప్పుడు అందరూ ఏడుస్తున్నారు. ఇది న్యాయం కాదు."

తాతయ్య ఏదో తిట్టబోయాడు. మళ్ళీ నోరు మూసుకున్నాడు. ఎందుకంటే నిజం ఏమిటంటే, సంతలో "ఏమో, కృష్ణుడితో ఏమీ చెప్పలేం. చిన్నప్పుడు వెన్న దొంగిలించేవాడు కదా" అని గుసగుసలాడినవాళ్ళలో ఆయన కూడా ఒకడు. ఆ మాటలు ఇప్పుడు ఆయన కడుపులో చల్లని రాయిలా కూర్చున్నాయి.

ఆ మధ్యాహ్నం చిత్ర, తనకు ఏమాత్రం అనుమతి లేని చోటు, తూర్పు ద్వారం దగ్గర ఉన్న కోట గోడ ఎక్కి కూర్చుంది. మోకాళ్ళ మీద గడ్డం పెట్టుకుని అడవి దారి వైపే చూస్తూ ఉంది.

సూర్యుడు ఆకాశంలో కదిలాడు. ఒక బండి వెళ్ళింది. ఒక మేక వెళ్ళింది. చాలా సేపు గడిచిపోయింది.

అప్పుడు, చాలా దూరంలో, దారి చెట్ల మధ్య నుంచి బయటకు వచ్చే చోట, ఏదో తళుక్కుమంది.

అది ఈటె మెరుపు కాదు. శిరస్త్రాణం మెరుపు కాదు. దానికంటే ప్రకాశంగా, వెచ్చగా ఉంది. సూర్యుడిలో ఒక ముక్క ఊడిపడి దారి వెంట నడిచి వస్తున్నట్టు ఉంది. చిత్ర కళ్ళకు చెయ్యి అడ్డం పెట్టి చూసింది. ఆ వెలుగు కింద ఒక మనిషి. నల్లని, సన్నని మనిషి. పది చోట్ల చిరిగిపోయిన పసుపు పట్టు బట్టలు. జుట్టులో ఇంకా ధైర్యంగా నిలబడిన నెమలి పింఛం. పక్కనే పొడవాటి జడలతో ఒక పొడవైన అమ్మాయి. ఆ మెరిసే వెలుగు, ఆయన చేతిలో పైకి ఎత్తి పట్టుకున్న దాని నుంచి వస్తోంది.

చిత్ర గోడ మీద లేచి నిలబడి ఎంత గట్టిగా అరిచిందంటే, కాపలావాళ్ళ చేతుల్లోంచి ఈటెలు జారిపడ్డాయి.

"వచ్చాడు! కృష్ణుడు వచ్చాడు! మణి కూడా తెచ్చాడు!"

దుఃఖంలో ఉన్న ఊరు మేల్కోవడానికి చాలా సేపు పడుతుంది అనుకుంటున్నారా? ద్వారకకు ఒక గిన్నె కింద పడినంత సేపు కూడా పట్టలేదు. కావలివాళ్ళు శంఖాలు ఊదారు, బూఁ… బూఁ… తూర్పు ద్వారాలు పెద్ద చప్పుడుతో తెరుచుకున్నాయి. చేతులకు పిండితో, సగం చుట్టిన తలపాగాలతో జనం ఇళ్ళలోంచి పరుగెత్తుకు వచ్చారు. పూలవాళ్ళు అంగళ్ళు తెరిచి బంతిపూలు గాల్లోకి విసిరేశారు. వీణలు మళ్ళీ బయటకు వచ్చాయి. ఎవరో డోలు మోగించారు, ఢం ఢం ఢం. ఎవరో ఏడ్చారు, ఎవరో నవ్వారు, చాలా మంది ఆ మూడూ ఒకేసారి చేశారు.

రుక్మిణీదేవి చెప్పులు కూడా వేసుకోకుండా రాజభవనం మెట్లు దిగి పరుగెత్తుకొచ్చింది. కృష్ణుడి అమ్మానాన్నలు దేవకీ, వసుదేవులు జనం మధ్య నుంచి దారి చేసుకుని వచ్చి కొడుకును గట్టిగా హత్తుకున్నారు. శమంతకమణి ముగ్గురి మధ్యా నలిగి, ముగ్గురి ముఖాలనూ దీపంలా వెలిగించింది.

"దెబ్బలు తగిలాయి నాయనా," అంటూనే ఉంది దేవకి, ఆయన గాయాలు తడుముతూ. "చూడు, ఒళ్ళంతా గీరుకుపోయింది."

"ఒక ఎలుగుబంటితో కుస్తీ పట్టానమ్మా," అన్నాడు కృష్ణుడు. "చాలా పెద్దది, చాలా ముసలిది, చాలా మంచిది. నా జీవితంలో అంత మంచి పోటీ ఎప్పుడూ జరగలేదు."

చిత్ర జనం మధ్య దూరి దూరి ముందుకు వచ్చేసింది. మట్టి కొట్టుకున్న చిన్న పాప, కాలి వేళ్ళ మీద ఎగురుతోంది. కృష్ణుడు ఆమెను చూసి కన్ను కొట్టాడు. ఆనందంతో చిత్రకు కళ్ళు తిరిగినంత పనైంది.

కానీ కృష్ణుడు విశ్రాంతి కోసం తన గదికి వెళ్ళలేదు. ఇరవై ఎనిమిది రోజులు ఎలుగుబంటి గుహలో ఉండి వచ్చినా, స్నానానికి కూడా వెళ్ళలేదు. యాదవ పెద్దల వైపు తిరిగి మెల్లగా అన్నాడు, "దయచేసి రాజసభను సమావేశపరచండి. సత్రాజిత్తును కూడా పిలిపించండి."

ఉగ్రసేన మహారాజు సభ ఎప్పుడూ నిండనంత వేగంగా నిండిపోయింది. ఆసనాలు నిండాయి, తర్వాత మెట్లు నిండాయి, తర్వాత కిటికీ అంచులు కూడా నిండాయి. పిల్లలు నాన్నల భుజాల మీద ఎక్కి కూర్చున్నారు. చిత్ర ఇద్దరు లావుపాటి వ్యాపారుల మధ్య దూరి, అంతా చక్కగా కనిపించేలా కూర్చుంది.

ముందు సింహాసనం మీద ముసలి ఉగ్రసేన మహారాజు. సభ మధ్యలో ఇంకా దుమ్ము కొట్టుకున్న కృష్ణుడు, పక్కన జాంబవతి. అప్పుడు తలుపులు తెరుచుకున్నాయి, సత్రాజిత్తు లోపలికి వచ్చాడు.

అక్కడ ఎవరు నిలబడి ఉన్నారో, ఆయన చేతిలో ఏం మెరుస్తోందో చూడగానే, సత్రాజిత్తు ముఖంలో రక్తం ఇంకిపోయింది. పాము మీద కాలు వేసినవాడిలా అయిపోయాడు.

సభ ఎంత నిశ్శబ్దం అయిందంటే, దూరంగా సముద్రం చప్పుడు వినిపించింది.

కృష్ణుడు అరవలేదు. సత్రాజిత్తు వైపు వేలు చూపించి "నన్ను దొంగ అన్నావు!" అనలేదు. రాత్రి పిల్లలకు కథ చెప్పినట్టు ప్రశాంతంగా మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు.

"సత్రాజిత్తు తమ్ముడు ప్రసేనుడు శమంతకమణి మెడలో వేసుకుని అడవికి వేటకు వెళ్ళాడు," అన్నాడు. "ఇక్కడి నుంచి ఒక రోజు ప్రయాణం దూరంలో, ఒక ఖాళీ స్థలంలో అతని గుర్రం చచ్చిపడి ఉంది. కొంచెం దూరంలో ప్రసేనుడు. అతని చుట్టూ సింహం అడుగుల గుర్తులు."

జనం వైపు తిరిగాడు. "నాతో ఎవరు వచ్చారు?"

ఒక కుమ్మరి చేతులు నలుపుకుంటూ లేచి నిలబడ్డాడు. "నేను వచ్చాను మహారాజా. ఆ అడుగులు నేను చూశాను. నా కంచమంత గుండ్రటి పాదాల గుర్తులు."

"ఆ గుర్తుల వెంట వెళ్ళాం," అన్నాడు కృష్ణుడు. "సింహం కనిపించింది. ఏదో పెద్ద జంతువు గట్టిగా నలిపేసినట్టు చచ్చిపడి ఉంది. దాని చుట్టూ కొత్త అడుగులు. ఎలుగుబంటి అడుగులు."

ఒక యువ సైనికుడు లేచాడు. "నేనూ చూశాను. పొడవాటి గోళ్ళు. చదునైన పాదాలు. అంత పెద్ద ఎలుగుబంటిని నేనెప్పుడూ చూడలేదు."

"ఆ అడుగులు ఒక గుహ దగ్గరికి తీసుకెళ్ళాయి," అన్నాడు కృష్ణుడు. "నేను ఒక్కడినే లోపలికి వెళ్ళాను."

ఒక ముసలి చాకలమ్మ లేచింది. "మేం బయట కాచుకున్నాం మహారాజా. పన్నెండు రోజులు. భూమి కింద కొట్లాట చప్పుడు వినిపించింది. రాళ్ళు వణికాయి. పన్నెండో రోజు మీరు ఇక లేరనుకున్నాం." ఆమె గొంతు వణికింది. "ఇంతకు ముందు మీ గురించి చెడ్డగా అనుకున్నందుకు క్షమించండి. ఆ మాటలు విన్నందుకు క్షమించండి."

ఇలా ఒక్కొక్కరుగా, కృష్ణుడితో అడవికి వెళ్ళినవాళ్ళంతా లేచి, తమ కళ్ళతో చూసింది చెప్పారు. మిగతాది కృష్ణుడు చెప్పాడు. కొండ కింద కాగడాల వెలుగులో ఉన్న పెద్ద హాలు. మణిని ఆటబొమ్మలా పట్టుకుని ఆడుకుంటున్న పసిపాప. "సింహం ప్రసేనుణ్ణి చంపింది, జాంబవంతుడు సింహాన్ని చంపాడు" అనే జోలపాట. ఇరవై ఎనిమిది రోజుల యుద్ధం. చివరికి ఆ ముసలి ఎలుగుబంటి రాజు తన ముఖంలోకి చూసి "రామా! నువ్వేనా!" అని ఏడ్చిన క్షణం.

తర్వాత కృష్ణుడు సభ దాటి నడిచి వెళ్ళి శమంతకమణిని సత్రాజిత్తు ముందు చాపాడు.

"నీ తమ్ముణ్ణి సింహం చంపింది," అన్నాడు మెత్తగా. "ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపాడు. ఇదిగో నీ మణి."

సత్రాజిత్తు మణిని తీసుకోలేదు. అక్కడే, మెరిసే నేల మీద మోకాళ్ళ మీద కూలబడి ముఖం చేతుల్లో దాచుకున్నాడు.

"నువ్వు హంతకుడివని ఊరంతా చెప్పాను," అన్నాడు. "దొంగవని చెప్పాను. నువ్వేమో చీకట్లోకి వెళ్ళి, దాదాపు ప్రాణం పోగొట్టుకుని నా మణి తెచ్చావు. నాతో ఒక్క కోపం మాట కూడా అనలేదు." అతని భుజాలు వణికాయి. "నేను చేసినదాన్ని ఎలా సరిచేయగలను?"

పిల్లలూ, ఇక్కడ ఒక కష్టమైన నిజం ఉంది, గుర్తుపెట్టుకోండి. ఒకరి గురించి చెడ్డ మాట ఒకసారి చెప్పేస్తే, దాన్ని పూర్తిగా వెనక్కి తీసుకోలేం. నేల మీద నీళ్ళు ఒలకబోసినట్టే. క్షమాపణ చెప్పొచ్చు, చెప్పాలి కూడా. కానీ ఆ నీళ్ళు అప్పటికే మట్టిలోకి ఇంకిపోయాయి.

సత్రాజిత్తు దాన్ని వెనక్కి తీసుకోలేకపోయాడు. కానీ మనస్ఫూర్తిగా ప్రయత్నించాడు.

"ఈ మణి నువ్వే తీసుకో," అని బతిమాలాడు. "ఇంకొక నిధి కూడా ఉంది నా దగ్గర. ఏ రాయి కంటే విలువైనది."

వెనక్కి తిరిగి తన కూతుర్ని పిలిచాడు.

సత్యభామ తల ఎత్తుకుని సభలోకి నడిచి వచ్చింది. ద్వారక అంతా ఆమె గురించి రెండు విషయాలు చెప్పుకునేవాళ్ళు. ఆమె చాలా అందగత్తె. ఆమెకు చాలా చాలా పౌరుషం. వాళ్ళ నాన్న కృష్ణుడు దొంగ అని చెప్పడం మొదలుపెట్టినప్పుడు, ఆమె కాలు నేలకేసి కొట్టి, "నాన్నా, నేను విన్నవాటిలో ఇంతకంటే తెలివితక్కువ మాట లేదు, దీనికి మీరు బాధపడతారు చూడండి" అందట. వారం రోజులు ఆయనతో సరిగ్గా మాట్లాడలేదట.

ఇప్పుడు మోకాళ్ళ మీద ఉన్న నాన్న వైపు, తర్వాత కృష్ణుడి వైపు చూసింది. ఆమె కళ్ళు మెరుస్తున్నాయి.

"నేను చెప్పాను కదా," అంది నాన్నతో, కానీ మెల్లగా. ఆయన్ని చెయ్యి పట్టి లేపింది.

సత్రాజిత్తు ఆమె చేతిని కృష్ణుడి చేతిలో పెట్టాడు. కృష్ణుడు నవ్వుతూ సత్యభామను పెళ్ళి చేసుకోవడానికి ఒప్పుకున్నాడు. కానీ శమంతకమణిని మాత్రం తిరిగి సత్రాజిత్తు చేతిలో పెట్టి, అతని వేళ్ళు మూసేశాడు.

"ఇది సూర్యభగవానుడు నీకిచ్చిన కానుక," అన్నాడు. "నీ దగ్గరే ఉంచుకో. దీని బంగారంతో ఈ రాజ్యంలో ఆకలితో ఉన్నవాళ్ళకు అన్నం పెట్టు, అంతే."

సభ అంతా హర్షధ్వానాలతో దద్దరిల్లింది. చిత్ర ఇద్దరు వ్యాపారుల మధ్య ఎగిరెగిరి "నాకు తెలుసు! నాకు ముందే తెలుసు!" అని అరిచింది. ఒక వ్యాపారి ఆమెను భుజాల మీదకు ఎత్తుకున్నాడు, ఇంకా గట్టిగా అరవడానికి.

అలా ఒకే రోజులో కృష్ణుడు మరణం నుంచి తిరిగి వచ్చాడు, తన మీద పడిన మచ్చ తుడిచేసుకున్నాడు, ఇద్దరు భార్యలను పొందాడు. ద్వారక వారం రోజులు పండుగ చేసుకుంది. ప్రతి రాత్రి సంగీతం, ప్రతి గుమ్మం దగ్గర మిఠాయిలు.

కానీ పండుగ చివరి రాత్రి, దీపాలు తగ్గిపోయి ఊరంతా నిద్రపోయాక, కృష్ణుడు ఒక్కడే రాజభవనం మేడ మీద కూర్చుని చీకటి సముద్రం వైపు చూస్తున్నాడు.

ఆయనకు నిద్ర పట్టలేదు.

నక్షత్రాల మధ్య నుంచి ఒక చప్పుడు వినిపించింది. టంగ్… టంగ్… తియ్యటి వీణ నాదం. వెన్నెల మెట్ల మీద నుంచి పొడవాటి గడ్డంతో, భుజం మీద వీణతో, కళ్ళలో చిలిపి మెరుపుతో ఒక ముని దిగి వచ్చాడు. ఆయనే నారదుడు. దేవతల దూత. అన్ని లోకాలూ తిరుగుతాడు, అందరి విషయాలూ తెలుసుకుంటాడు.

"నారాయణ, నారాయణ," అని పాడుతూ, హాయిగా నిట్టూర్చి కృష్ణుడి పక్కన కూర్చున్నాడు. "ఒక మణి, ఒక కుస్తీ పోటీ, ఇద్దరు భార్యలు గెలుచుకున్నవాడివి, ఇంత దిగులుగా ఉన్నావేంటి?"

"ఆలోచిస్తున్నాను," అన్నాడు కృష్ణుడు. "ఎప్పటికీ దొంగగా గుర్తుండిపోయేంత దగ్గరికి వెళ్ళాను కదా అని."

"ఓహో," అన్నాడు నారదుడు. "పాలలో చంద్రుడు."

"మీకు తెలుసా?"

"నాకు అన్నీ తెలుసు. అదొక్కటే నా ప్రతిభ." ఒక తీగ మీటాడు. "చవితి రోజు నువ్వు చంద్రుణ్ణి చూశావు. పార్వతీదేవి శాపం నీ మీద పడింది. నింద నీ మీద పడింది."

"అవును. కానీ నేను కృష్ణుణ్ణి," అన్నాడు కృష్ణుడు. "జాంబవంతుడితో కుస్తీ పట్టేంత బలం నాకుంది. అడవిలోకి నా వెంట వచ్చి నా తరఫున మాట్లాడిన స్నేహితులు నాకున్నారు. చివర్లో చూపించడానికి మెరిసే మణి నా చేతిలో ఉంది. కానీ నారదా, మామూలు మనుషుల సంగతి ఆలోచించండి. చవితి రాత్రి ఒక రైతు ఇంటికి నడిచి వెళ్తూ ఆకాశం వైపు చూస్తాడు. ఒక చాకలమ్మ వెన్నెల్లో నీళ్ళు మోసుకెళ్తుంది. ఒక చిన్న పాప నక్షత్రాలు చూడటానికి గోడ ఎక్కుతుంది." ఆయనకు చిత్ర గుర్తొచ్చింది. "శాపం వాళ్ళ మీద కూడా పడుతుంది. చేయని తప్పులకు నింద పడుతుంది. వాళ్ళకు వెళ్ళడానికి గుహ లేదు, కుస్తీ పట్టడానికి ఎలుగుబంటి రాజు లేడు, చూపించడానికి మణి లేదు. వాళ్ళు ఏం చేయాలి?"

నారదుడు ఒక క్షణం మౌనంగా ఉన్నాడు. నారదుడికి అది చాలా చాలా ఎక్కువ సేపు.

"గుర్తుందా," అన్నాడు, "ఎన్నో యుగాల క్రితం, సప్తర్షుల భార్యల మీద అన్యాయంగా నింద పడ్డాక, పార్వతీదేవి దేవతలతో ఏమందో? ఈ శాపం నుంచి బయటపడే దారి ఉంటుంది అంది. దాన్ని దేవతలు కనుక్కోరు అంది. ఆ శాపం తన మీద పడినవాడే కనుక్కుంటాడు అంది." చిరునవ్వు నవ్వాడు. "కృష్ణా, ఆమె నీ గురించే చెప్పిందనుకుంటా."

కృష్ణుడు ఆయన వైపు తిరిగి చూశాడు. మెల్లమెల్లగా ఆయన ముఖంలో దిగులు పోయి, పాత చిలిపి వెలుగు కళ్ళలోకి తిరిగి వచ్చింది.

"వినాయకుడి రోజున, ఆయన్ని చూసి నవ్విన చంద్రుణ్ణి చూడటం వల్ల శాపం పడుతోంది," అన్నాడు, పైకే ఆలోచిస్తూ. "మరి దానికి బదులు, అందరూ ఆయన రోజును గౌరవిస్తే? ప్రతి ఏటా, ఆయన పుట్టినరోజున, ప్రతి ఇంట్లో ఆయన్ని తలుచుకుంటే?"

"చెప్పు, చెప్పు," అన్నాడు నారదుడు సంబరంగా.

"ఆయన కథ చెప్పుకుంటే? మొత్తం కథ. గజాసురుడి కోరిక నుంచి, పాల గిన్నెతో నేను చేసిన తెలివితక్కువ పని వరకు. కృష్ణుడి మీద కూడా నింద పడిందని, నిజం ఎలా బయటపడిందని వింటే, ఆ శాపానికి పళ్ళు ఊడిపోతాయి."

"నారాయణ, నారాయణ," అన్నాడు నారదుడు ఆనందంగా. "అదీ పండుగ అంటే."

మర్నాడు ఉదయం, ద్వారక రాజసభ ముందు శ్రీకృష్ణుడు ఆ వ్రతాన్ని ప్రకటించాడు. మనం ఇప్పటికీ చేసుకునే వ్రతం అదే. కళ్ళు మూసుకుంటే ఆయన చెప్పింది మీకు అలాగే కనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే ఆ రోజు మీ ఇల్లు సరిగ్గా అలాగే ఉంటుంది.

"వినాయక చవితి రోజున," అన్నాడు కృష్ణుడు, "సూర్యుడు రాకముందే లేవండి. ఇల్లు ఊడ్చి, గుమ్మం కడిగి, బియ్యప్పిండితో ముగ్గు వేయండి. వినాయకుడికి స్వాగతం అని ఆయనకు తెలియాలి.

"నది ఒడ్డు నుంచి మెత్తటి తడి మట్టి తెచ్చి, మీ చేతులతోనే ఆయన్ని చేయండి. ఒకప్పుడు ఆయన అమ్మ నలుగు పిండితో ఆయన్ని చేసినట్టే. పెద్ద చెవులు, మెలి తిరిగిన తొండం, గుండ్రటి బొజ్జ పెట్టండి. కొంచెం వంకరగా వచ్చినా ఫర్వాలేదు. మొదటిసారి కూడా ఆయన కొంచెం గుండ్రంగానే వచ్చాడు, అయినా వాళ్ళమ్మ అలాగే ప్రేమించింది.

"అరటి బోదెలు, మామిడాకులతో ఆయనకు ఒక చిన్న పందిరి కట్టండి. దానికి పండ్లు, మొక్కజొన్న కండెలు, వెలగపండ్లు కట్టండి. ఆయన ఒక చిన్న పచ్చని మేడలో కూర్చున్నట్టు ఉండాలి.

"ఇక పిల్లలూ, మీకు ఒక వేట." ఇక్కడ కృష్ణుడు సభలో ఉన్న చిన్నారుల వైపు చూసి నవ్వాడు. "వినాయకుణ్ణి ఇరవై ఒక్క రకాల ఆకులతో పూజించాలి. దాన్నే ఏకవింశతి పత్రి అంటారు. తోటల్లో, పొలాల్లో, దారి పక్క పొదల్లో పరుగెత్తి అన్నీ వెతికి తీసుకురండి. ఆయనకు అన్నిటికంటే ఇష్టమైనది మర్చిపోకండి. గరిక. ఎక్కడ పడితే అక్కడ మొలిచే సన్నని పచ్చ గడ్డి. ప్రపంచంలో అతి చిన్న కానుక. అదే ఆయనకు ఇష్టం.

"ఈలోపు వంటింట్లో కుడుములు ఆవిరి మీద ఉడకాలి. ఉండ్రాళ్ళు చుట్టాలి. మోదకాలు, లడ్డూలు, వడపప్పు, పానకం, అరటిపండ్లు, కొబ్బరి, బెల్లం. ఆయన మొదటి పుట్టినరోజున తిన్నవన్నీ పెట్టండి. కానీ ఈసారి," అన్నాడు కృష్ణుడు, "దయచేసి ఆయన్ని మెల్లగా తిననివ్వండి."

సభ అంతా నవ్వింది.

"తర్వాత కుటుంబం అంతా ఆయన ముందు కూర్చోండి. అమ్మమ్మలు, నానమ్మలు, అమ్మానాన్నలు, పిల్లలు, పిల్లి కూడా. ఆయన కథ పైకి చదవండి. గజాసురుడి కోరిక, ఆడిన గంగిరెద్దు. అమ్మ గుమ్మానికి కాపలా కాసిన నలుగు పిండి బాలుడు, మాట ఇచ్చిన శిరస్సు. ఎలుక, గొడుగు. లోకాల చుట్టూ పందెం. చంద్రుడు నవ్విన రాత్రి. ఏ తప్పూ చేయకుండా నింద పడిన ఋషుల భార్యలు. శమంతకమణి, జాంబవంతుడు, ఆఖరికి కృష్ణుడి మీద కూడా ఎలా నింద పడిందో, అదీ చెప్పండి."

కృష్ణుడు పసుపు కలిపిన బియ్యం గింజలు, అంటే అక్షింతలు, పిడికిట్లో పట్టుకుని పైకి చూపించాడు.

"కథ అయిపోయాక," అన్నాడు, "అందరూ ఈ గింజలు కొన్ని తీసుకుని, వినాయకుడి ఆశీర్వాదంగా తమ తల మీద వేసుకోవాలి. చవితి రోజు ఇలా చేసినవాళ్ళకు, ఆయన కథను నిండు మనసుతో విన్నవాళ్ళకు, పొరపాటున ఆ రాత్రి చంద్రుడు కనిపించినా సరే, నీలాపనిందలు అంటుకోవు."

"కానీ కావాలని చంద్రుణ్ణి చూడకూడదు కదా?" అని ఒక కిటికీ అంచు మీద నుంచి ఒక చిన్న గొంతు అడిగింది. చిత్ర.

"చూడకూడదు," అన్నాడు కృష్ణుడు నవ్వుతూ. "చవితి రాత్రి కళ్ళు కిందికే ఉంచు పాపా. ఆ పాఠం నేను కష్టపడి నేర్చుకున్నాను."

"ఆ తర్వాత?" అడిగింది చిత్ర.

"ఆ తర్వాత," అన్నాడు కృష్ణుడు, "ఒక రోజో, మూడు రోజులో, తొమ్మిది రోజులో ఆయన్ని బాగా పూజించాక, డప్పులతో, ఆటపాటలతో ఆయన్ని ఇంట్లోంచి బయటకు తీసుకెళ్ళండి. ఆయన పేరు పాడుతూ వీధుల్లో ఊరేగించండి. మెల్లగా నదిలోనో, చెరువులోనో, సముద్రంలోనో దించండి. మట్టి తిరిగి తను వచ్చిన నీటిలోకి, భూమిలోకి వెళ్ళిపోతుంది. ఆయన ఇంటికి వెళ్ళిపోతాడు. వచ్చే ఏడాది మళ్ళీ కొత్తగా మీ దగ్గరికి వస్తాడు."

ద్వారక ప్రజలంతా నమస్కరించారు. ఆ తర్వాత, అది చాలా మంచి ఆలోచన కాబట్టి, బొజ్జ గుండ్రంగా అయ్యేదాకా కుడుములు తినడానికి అనుమతి ఉన్న పండుగ అందరికీ ఇష్టం కాబట్టి, అలాగే చేశారు. ఆ ఏడాది, తర్వాతి ఏడాది, ప్రతి ఏడాది. చివరికి భారతదేశం అంతా చేసుకుంది. ఆ తర్వాత ప్రపంచమంతా.

అందుకే ఇప్పటికీ చవితి రాత్రి చంద్రుణ్ణి చూడొద్దని అమ్మమ్మలు పిల్లలకు చెప్తారు. అందుకే ప్రతి ఇంట్లో ఆ కథ పైకి చదువుతారు. అందుకే చివర్లో కొన్ని పసుపు బియ్యం గింజల కోసం అందరూ సంబరంగా చేతులు చాపుతారు. అందుకే మట్టి వినాయకులు నీటికి వెళ్ళే రోజున వీధులు డప్పులతో, రంగులతో నిండిపోతాయి.

చిత్ర పెద్దయ్యాక, ద్వారక అంతటిలో అందమైన మట్టి వినాయకుల్ని చేసేది. అందరికంటే గుండ్రటి బొజ్జలు, అందరికంటే మెలి తిరిగిన తొండాలు.

ఇక కృష్ణుడు, మళ్ళీ ఎప్పుడూ చవితి రోజు చంద్రుణ్ణి చూడలేదు. ప్రతి ఏటా ఆ రోజున, మోకాళ్ళ మీద కుడుముల విస్తరి పెట్టుకుని కుటుంబంతో నేల మీద కూర్చుని కథ వినేవాడు. పాల గిన్నె భాగం రాగానే, అందరికంటే గట్టిగా ఆయనే నవ్వేవాడు.

కానీ మన కథ ఇంకా పూర్తిగా అయిపోలేదు. ఆయన కథలన్నీ ఇప్పుడు మీకు తెలుసు కాబట్టి, ఇంకొక్క పని మిగిలి ఉంది. వినాయకుడి నిధి పెట్టె తెరిచి, ఆయన నిజంగా ఎవరో చూద్దాం.